12. Yargı Paketi Kadınlara Nafaka Hakkını Sınırlandırmaya Hazırlanıyor

12. Yargı Paketi'nde mahkeme işlemleri hızlandırılmak istenirken, kadın ve LGBTİ+ örgütleri paketin medeni hakları hedef aldığını ileri sürüyor. Hükümetin gündeme getirdiği düzenleme, bir yandan yargı süreçlerini kolaylaştırmayı vaat ederken, diğer yandan boşanma, nafaka, velayet ve arabuluculuk mekanizmalarında yapılan değişiklikler nedeniyle sosyal tepkiye neden oluyor.

Yargıda Hız Dönemi Hedefleniyor Paket kapsamında mahkemeler, iki duruşma arasında en az üç aydan daha ileri bir tarih veremeyen ve bunu yazılı gerekçe ile açıklamak durumunda kalıyor. Bu kural, dosyaların yıllarca mahkemelerde beklemesini önlemeyi hedefliyor. Elektronik duruşma sistemi genişletiliyor. Ön inceleme aşamasında ses ve görüntü aktarımı yoluyla görüşmelerin yapılması mümkün hale getiriliyor. Yargıtay ise görev ve yetki uyuşmazlıkları nedeniyle yapılan bozmalardan vazgeçecek—bu sayede dosyaların iki, üç kez mahkemelere geri gönderilmesi önlenecek. Resmi hedef, vatandaşların davalarının daha çabuk sonuçlanması ve mahkemeye erişimin kolaylaşmasıdır. Kadın Hakları Merkezlerinin Endişeleri Ancak pakettin medeni hukuk bölümündeki düzenlemeler, baroların kadın hakları merkezlerini harekete geçirdi. İstanbul Barosu Kadın Hakları Merkezi Başkanı Avukat Özlem Özkan başkanlığında, Türkiye'deki baroların kadın merkezleri paketin bazı maddelerine şiddetli itiraz yükseltiyorlar.

"Erkek egemen sistemde kadınların yaşam koşullarını belirleyen yapısal eşitsizlikler sabitken nafaka hakkının sınırlandırılmasına yönelik girişimler kadınları ekonomik şiddet karşısında daha da güvencesiz bırakma tehlikesi taşıyor."

Örgütler, paketin yaşanan kadın cinayetlerine, koruyucu tedbirlerin etkisizliğine ve kadın yoksulluğunun derinleşmesine yanıt vermek yerine, medeni kanundan doğan hakları hedef aldığını savunuyor. Boşanma Süreçleri ve Ekonomik Güvencesizlik Pakettin kadınları hedef alan kısımlarından en önemlisi boşanma ve nafaka hükümleridir. Düzenlemeye göre boşanma süreçleri hızlandırılırken, aynı zamanda arabuluculuk ve uzlaştırma mekanizmaları genişletiliyor. Kadın örgütleri bu durumun, kadınları faillerle aynı masaya oturmaya zorlayabileceğini ve şiddet vakalarında koruyucu olmayacağını vurguluyor. Nafakanın hedef alınması da önemli bir tartışma noktası. Açıklamalarda, "Boşanmayı hızlandırma gerekçesiyle kadınların haklarını boşanma sürecinden koparmak, kadınları ya haklarından vazgeçmeye ya da uzun süren mücadelelerimahkûm bırakmak anlamına gelir" deniliyor. Anayasa Mahkemesi'nin daha önceki bir kararında "süresiz" yoksulluk nafakasını iptal etmesi, tartışmaları daha da çoğalttı. Ülke Genelinde Eylemler Kadın örgütleri ve platformları, paketin LGBTİ+ hakları ve çocuk koruma hükümleri hakkında da benzer endişeler taşıyor. Açıklamalarda, muğlak ifadelerle LGBTİ+'ların varlığı, örgütlenme hakkı ve transların bedenleri üzerindeki kararların hedef alındığı ileri sürülüyor. Türkiye'nin 20 kentinde—Diyarbakır, Ankara, Antakya, Antalya, Bodrum, Bursa, Çanakkale, Datça, Didim, Erzincan, Eskişehir, Gaziantep, İstanbul, Kuşadası, Manisa, Menteşe, Mersin, Ordu, Urfa ve Urla'da—ortak eylem çağrıları yapılıyor. Protestolarda, "Yargı Paketi değil, gasp paketi" sloganı kullanılıyor. Söz Konusu İddialar Bazı hukuk çevrelerinden pakettin madde sayısı ve içeriği nedeniyle "torba yasa" mantığı uyguladığı yönünde eleştiriler geliyor. Baroların ve sivil toplum kuruluşlarının danışma süreci dışında bırakılması da tepki çeken bir başka konu.