Altın Fiyatları 100 Günde Yüzde 17,8 Düştü, Petrol Krizi Küresel Ekonomiyi Sarsıyor

Orta Doğu'daki jeopolitik gerilim, küresel emtia piyasalarını derinden sarstı. Altın, gümüş, platin ve paladyum sert satış baskısı altında kaldı. Aynı zamanda petrol tedarik zincirinin yaklaşık beşte biri kapanarak uluslararası enerji pazarının en büyük krizini tetikledi. Özellikle devlet petrol rezervlerinin hızla tükenmesi uzmanları tedbir almaya çağırıyor.

Değerli Metaller Neden Çöktü?

Altın, bu yılın başında rekor kırarak onsu 5 bin 600 dolara çıktı. Ocak ayında yüzde 12,4, şubat ayında yüzde 8,5 değer kazandı. Mart ayına gelindiğinde ise keskin bir dönüş yaşandı.

Savaş öncesi seviyesinin yüzde 17,8 aşağısına düşen altın, 2008 mali krizinden bu yana en sert aylık gerilemeyi mart ayında yaşadı. Yatırımcılar, Orta Doğu'daki gerilimin enflasyonist baskıları artıracağı endişesiyle riskten kaçınma moduna girdi. Bu endişeler, Federal Rezerv'in faiz artırma beklentilerini kuvvetlendirdi ve yükselen tahvil faizleri altın gibi faiz getirmeyen varlıkları daha az çekici hale getirdi.

Gümüş, platin ve paladyum ise endüstriyel talep düşüşüne maruz kaldı. Küresel ekonomik aktiviteyi zayıflatan jeopolitik riskler, bu metallerin kullanıldığı sektörlerde talep kısıntısına yol açtı.

Petrol Arzı Çöktü, Dolar Güçlendi

Kaynakların tükenişinden daha kritik olan başka bir mesele vardır: Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemi trafiğinin neredeyse tamamen durması. Dünya petrol akışının yüzde 20'sinin geçtiği bu su yolunun kapatılması, küresel arz sorununa dönüştü.

Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, yaşanan arzı şokunu "tarihteki en büyük enerji krizine" benzetmiş durumda. Dünya günlük petrol tüketimi nisanda 104 milyon varile karşın, üretim 95,1 milyon varilde kaldı. Körfez'deki petrol üreticileri, günlük kaybı 14,4 milyon varile çıkardı.

Brent petrol fiyatları savaş öncesine kıyasla yüzde 30 yüksek seyrederken, Avrupa doğal gaz fiyatları yüzde 50 üzerinde tutundu. Gemi yakıt maliyetleri de yüzde 59 arttı. Yatırımcılar risklerden kaçıp likiditeye yöneldiğinde dolar güçlendi — bu da altın gibi dolar cinsinden fiyatlandırılan varlıkları daha pahalı hale getirdi.

Rezervler Tükeniyor, Uzmanlar Uyarıyor

Orta Doğu krizi başladığında, Uluslararası Enerji Ajansı sanayileşmiş ülkelerin acil durum stoklarından 400 milyon varil salımını koordine etti. Ancak bu bol görünen miktar, küresel talep karşısında hızla azaldı.

Aralık 2025 itibarıyla ülkelerin elinde bulunan stratejik ve ticari rezervler şu seviyelere indi:

Sorun, mart-nisan döneminde küresel stokların toplam 246 milyon varil gerilemesi oldu. Rekor hızda azalan bu depolar, haziran sonuna kadar ne durumda olacağı henüz belirsiz. Columbia Üniversitesi uzmanı Antoine Halff, arz kesintilerinin devam etmesi durumunda en büyük darbeyi Asya ülkeleri ile havacılık sektörünün alacağını vurguladı.

Tedarik Zinciri Çöktü, Enflasyon Beklentileri Yükseldi

Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklık, sadece petrol etkilemedi. Küresel ticaretin farklı dalları sarsıldı:

• Gübre ticareti yüzde 30 düştü
• Üre arzı yüzde 40 azaldı
• Kükürt arzı yüzde 50 kısıldı
• Fosfat tedariki yüzde 30 kesildi

Arz sıkışıklığının yanı sıra nakliye maliyetleri fırlayınca, şirketlerin girdi masrafları önemli ölçüde yükseldi. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) verilerine göre, küresel ekonomik büyüme beklentileri aşağı yönlü revize edildi. Savaşın kısa sürmesi halinde bile 2025'te öngörülen yüzde 3,4 büyümenin bu yıl yüzde 2,8'e düşeceği hesaplanıyor.

Beklentiler ve Sonraki Adımlar

Hürmüz Boğazı'nın açılması, altın ve diğer varlık fiyatlarının toparlanması için kritiktir. Ancak IEA Başkanı Fatih Birol, petrol üretim kapasitesinin savaş öncesi seviyelere dönmesinin uzun zaman alacağını açıkladı. Kısa vadede, devlet petrol reservleri ve uluslararası koordinasyon üzerindeki baskı artacak.

Tarımsal girdilerin (gübre, üre, fosfat) arzı normalleşmesinin gecikmesi, gıda enflasyonu riskini yükseltecek. Bu da merkez bankaları için ek krizdir — faiz indirimlerine geçemeyecekleri anlamına geliyor.