Borsa İstanbul Açığa Satış Kısıtlamalarını Genişletti, İki Hisse İşlem Yetkisini Kaybetti

Borsa İstanbul, volatiliteyi kontrol etmek amacıyla iki hissede açığa satış ve kredili işlem yasağına gitti. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) kararıyla Gündoğdu Gıda (GUNDG) ve İzmir Demir Çelik (IZMDC) hisselerine getirilen Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi (VBTS) kapsamındaki kısıtlamalar, aşırı fiyat dalgalanmalarından korunmak isteyen yatırımcıları doğrudan etkileyecek.

Kısıtlamalı Hisseler ve Süre

Gündoğdu Gıda hisselerine uygulanan tedbir 29 Temmuz 2026'den 28 Ağustos 2026'ye kadar geçerli olurken, İzmir Demir Çelik payları için aynı dönemde 27 Temmuz başından 26 Ağustos sonuna kadar kısıtlama devam edecek. Bu dönemde söz konusu hisselerde açığa satış işlemi yapılamayacak; aynı zamanda kredili işlemler de yasak tutulacak. Yatırımcılar bu sürede yalnızca nakit işlem yapabilecekler.

SPK'nın 5 Aralık 2024 tarihli kararına göre, açığa satış işlemi halihazırda sadece BIST 50 endeksinde yer alan hisselerde yapılabiliyor. Bu sınırlama, daha geniş pazar üzerinde volatiliteyi azaltmaya yönelik bir politika çerçevesinde uygulanmakta.

Gündoğdu Gıda'nın Sıra Dışı Performansı

Tedbir kararının alındığı 28 Temmuz tarihinde BIST 100 endeksi yüzde 0,6 düşüş gösterirken, Gündoğdu Gıda hisseleri bu günde yüzde 10 değer kaybettı ve 2.367 liraya gerileyen hisse, haftalık yüzde 10, aylık yüzde 57 ve yıllık bazda ise yüzde 3.428 oranında kazanç sağlamıştı. Bu aşırı artış, piyasada dengesizlik oluşturması ve spekülasyon endişesi nedeniyle tedbirleri tetiklemişti.

Hissenin bu kadar yüksek performansı, küçük sermayeli hisse senetleri için tipik olan spekülatif işlemlerden kaynaklanabilir. Gıda sektörü genellikle BIST 100 içinde daha istikrarlı bir performans gösterirken, Gündoğdu Gıda'nın bu dönemdeki hareketliliği piyasa katılımcılarında alarm yaratmıştır.

İzmir Demir Çelik Hissesinin Kötü Seyrü

İzmir Aliağa'da faaliyet gösteren ve Şahin-Koç Çelik Sanayi A.Ş. ortaklığına ait olan İzmir Demir Çelik, tedbir kararının yapıldığı gün yüzde 10'a yakın değer kaybederek 12,16 liraya indi. Çelik sektörünün volatil yapısı ve küresel hammadde fiyatlarındaki dalgalanmalar, bu hissede de benzer hareketlilikleri beraberinde getiriyordu.

VBTS Sisteminin İşleyişi ve Sürekliliği

Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi, pazar değişiklikleri, endeks kuralları veya diğer düzenlemelerden bağımsız olarak belirlenen tedbir süresinin sonuna kadar geçerliliğini korur. Bu anlamda, hissede yaşanan olumlu gelişmelere rağmen kısıtlamalar kaldırılmaz; belirlenen zaman dilimi dolana kadar etkin kalır. Sistem, ani fiyat atışlarından koruma sağlamak ve pazar istikrarını sağlamak amacıyla tasarlanmıştır.

Türkiye sermaye piyasasının son yıllar içinde volatiliteyi kontrol etme çabası, VBTS gibi araçlarla geliştirilmiştir. Ancak bu tedbirlerin özellikle küçük ve orta sermayeli hisseler üzerinde yatırımcıların işlem yapma özgürlüğünü sınırladığı yönünde eleştiriler de bulunmaktadır.