Dijital Türk Lirası Projesi 23 Projeyle Test Aşamasına Girdi

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Dijital Türk Lirası Projesi Ekosistemine Katılım Çağrısı'nda iki aşamalı değerlendirmeyi tamamlayarak, nihai aşamaya geçecek 23 projeyi açıklandı. Bankalar ile ödeme ve elektronik para kuruluşlarından gelen 85 başvurunun incelenmesi sonucunda, 12 banka ve 6 ödeme kurumu tarafından geliştirilen projeler seçildi. Üçüncü aşamada bu projeler gerçek ortamda test edilecek ve dijital lira altyapısının işlevselliği kanıtlanmaya çalışılacak.

Başvuru ve Seçim Süreci

TCMB tarafından düzenlenen ilk başvuru dönemi 4 Eylül ile 15 Ekim 2025 arasında gerçekleşti. Bu dönemde 85 proje başvurusu yapıldı. Merkez Bankası'nın ilk aşama değerlendirmesinde 51 proje ikinci aşamaya yeterli bulundu.

İkinci aşama başvuruları 13 Kasım-12 Aralık 2025 döneminde tamamlandı. Başvuru sahiplerinin sundukları belgeler ve sunumlarının kapsamlı incelemesinin ardından, 23 projenin nihai test aşamasına ilerlemeye hak kazandığı belirleşti. Buna ek olarak 6 proje beklemeye alındı ve bu projelerin ilerleyen süreçte dahil edilebileceği açıklandı.

Seçilen Projelerin Uygulama Alanları

Üçüncü aşamaya geçen 23 proje, dijital lira için farklı kullanım senaryolarında yoğunlaşacak. Projelerin dağılımı şöyle:

Dikkat çeken nokta, programlanabilir ödeme projelerinin en yüksek sayıda temsil edilmesidir. Bu alan, belirli koşullar sağlandığında otomatik olarak gerçekleşecek ödemeleri mümkün kılacaktır. Örneğin, bir ürün teslim edildiğinde anında ödeme yapılması veya belirli bir fiyat eşiğine ulaşıldığında otomatik bir hareketin tetiklenmesi mümkün olabilecektir.

Dijital Türk Lirası Nedir?

Dijital Türk Lirası, TCMB tarafından doğrudan ihraç edilecek bir merkez bankası dijital parasıdır (CBDC). Bitcoin ve benzeri kripto paralardan temel farkı, değerinin 1 Türk Lirası olarak sabit tutulması ve devlet tarafından garantilenmiş olmasıdır.

Proje kapsamında tasarlanan sistem, internet bağlantısı olmadan dahi ödeme yapılabilmesine olanak tanıyacak. Dijital kimlik doğrulama ile entegre çalışması, farklı finansal platformlar arasında sorunsuz kullanılabilmesi ve nesnelerin interneti (IoT) cihazlarında bile işlem yapabilmesi hedeflenmektedir.

Uygulanacak Senaryo ve Hedefler

TCMB, dijital lira ile şu kullanım alanlarını ilerleyen dönemde hayata geçirmeyi planlıyor:

• Akıllı Şehir Uygulamaları — ulaşım, kamu hizmetleri gibi alanlarda entegrasyon
• Kamu Ödemeleri — vergi, harç ve sosyal yardım transferleri
• E-Ticaret — dijital ödeme sistemlerinin güvenliği ve hızlı işlem
• Makineler Arası Ödeme (M2M) — araçların kendi aralarında otomatik ödeme yapması gibi senaryolar
• İnternet Nesneleri (IoT) — akıllı cihazların bağımsız ödeme yapabilmesi

Özellikleri

Seçilen projelerde test edilecek dijital lira, aşağıdaki temel özellikleri taşıyacak:

• Devlet garantili değer stabilitesi
• İnternet olmadan çevrimdışı ödeme kapasitesi
• Programlanabilir ödeme koşulları
• Yüksek güvenlikli dijital kimlik doğrulama
• Farklı finansal sistemlerle uyumlu tasarım

Üçüncü aşamada başlayacak geliştirme ve test faaliyetleri, dijital para altyapısının gerçek dünya koşullarında nasıl performans göstereceğini ortaya koyacaktır. Bu süreç, Türkiye'nin finansal sistem modernizasyonunda kritik bir basamak olarak değerlendirilmektedir.