Enerji ve Madencilik Projelerine Acele Kamulaştırma Kararı Alındı

Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı kararlarıyla ülke genelinde enerji ve madencilik altyapı projelerine yönelik acele kamulaştırma yetkisi kullanılmaya başlandı. Manisa'da jeotermal elektrik üretim tesisinin boru hattı inşası, Muğla'da linyit madenciliğinin sürdürülmesi, Diyarbakır'da petrol arama çalışmaları ve çok sayıda elektrik iletim hattı projesi için taşınmazlar kamulaştırılacak.

Projelerin Kapsamı ve Bölgeleri

Kamulaştırma kararları beş farklı sektörel proje etrafında şekillenmiştir. Manisa sınırlarındaki Salihli Jeotermal Elektrik Santralı (JES 1-2-3) kompleksinin operasyon altyapısını tamamlamak için boru hattı güzergâhında yer alan taşınmazlar Manisa Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca kamulaştırılacaktır. Bu çalışmalar, kuyulardan elde edilen jeotermal akışkanı elektrik üretim tesisine ulaştırmak için kritik önem taşımaktadır.

Çorum'un Sungurlu ilçesinde kurulu doğal gaz dağıtım tesisinin genişletilmesi için Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından kamulaştırma gerçekleştirilecektir. Diyarbakır'ın Çınar ilçesinde ise Türkiye Petrolleri (TPAO) adına açılması planlanan Kazıktepe-3 petrol arama kuyusunun lokasyon sahası ve erişim yolları Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) bünyesinde kamulaştırma kapsamına alınmıştır.

Elektrik nakil ağı genişletme projelerinde ise Afyonkarahisar, Karaman, Konya, Sivas, Yozgat ve Kırşehir il sınırlarında Türkiye Elektrik Dağıtım (TEDAŞ) ve Türkiye Elektrik İletim (TEİAŞ) tarafından 154 kilovoltluk enerji iletim hatları için acele kamulaştırma kararları alınmıştır. TEDAŞ elektrik dağıtım tesis yerlerini mülkiyet şeklinde kamulaştırırken, hat emniyet sahaları için irtifak hakkı kurulmaktadır.

Muğla'daki Kamulaştırma ve Siyasi Tepkiler

Muğla'nın Yatağan ve Menteşe ilçelerinde linyit madencilik ruhsatlı alanda bulunan taşınmazların kamulaştırılması kararı siyasi gündemde yer almıştır. Kamulaştırma kapsamına alınan 43 parsel, büyük oranda zeytin üretimine kullanılan tarım arazilerinden oluşmaktadır.

Muğla milletvekili Cumhur Uzun, yapılan açıklamada şu ifadelere yer verdi: "Yatağan ve Menteşe ilçelerimizde, 'kömür' uğruna 3 mahallede bulunan 43 parsel için daha acele kamulaştırma kararı alındı. Üstelik kamulaştırılan parsellerin büyük bir bölümü zeytinli tarla. İktidar, savaş ve olağanüstü hâl gibi durumlarda başvurulması gereken acele kamulaştırma yetkisini, Muğlalıların toprağını, yaşam alanlarını ve geçim kaynağı olan zeytinliklerini şirketlerin kullanımına açmak için kullanıyor."

Muğla'daki kamulaştırma işlemi Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) sorumluluğunda yürütülecektir. Karar 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesine dayanmaktadır ve bu madde acil kamu yararı gerektiren durumlarda hızlandırılmış kamulaştırma sürecini düzenlemektedir.

Yasal Çerçeve ve Tartışmanın Merkezindeki Mesele

Acele kamulaştırma mekanizması, 2942 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca savaş, doğal afet, olağanüstü hal ve benzeri durumların yanında kamu yararına ilişkin acil ihtiyaçlar halinde uygulanabilmektedir. Bu yetki, normal kamulaştırma prosedürlerinin işletme planında öngörülen projeler ve kamu altyapısı geliştirilmesinde gereken hızı sağlamak amacıyla tasarlanmıştır.

Ancak, acele kamulaştırmanın madencilik ve enerji sektöründe giderek yaygınlaşan kullanımı, geleneksel tarım arazileri ve meskun mahal üzerindeki etkilerine yönelik tartışmaları beraberinde getirmektedir. Muğla'daki zeytinlik tarlaların kamulaştırılması kararı, bu tartışmaları yeniden gündeme taşımıştır.

Beklenen Sonraki Adımlar

Kamulaştırma kararları alındığı takdirde, ilgili idareler tarafından başvuru yolları açılacak ve arazi sahipleri için bilgilendirme süreci başlatılacaktır. Tasarruf haklarını koruması için ilgili muhasebeci muhasebe müdürlüğüne müracaat imkânı bulunacağı belirtilmektedir. Proje bazında kamulaştırma bedelleri ve taksit koşulları ayrıntılı olarak mübaşirler tarafından belirlenecektir.