Kâzım Garibabadi Hürmüz Boğazı'nda Yeni Geçiş Düzenlemesini Açıkladı

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kâzım Garibabadi, Hürmüz Boğazı üzerinden deniz trafiğinin yeniden başlaması için İran ve Umman arasında uzlaştırılan anlaşmanın müzakere sürecinin son evresine girdiğini açıkladı. Söz konusu anlaşma, dünyanın en önemli enerji koridorlarından biri olan boğazın geçişi için yeni bir harita sunuyor ve İran'a savaştan sonra sahip olmadığı ölçüde kontrol imkânı sağlıyor.

Geçici Güzergah ve Uygulama Süresi

Garibabadi'nin açıklamalarına göre, İran ve Umman tarafından belirlenen yeni rota tamamen geçici nitelikte olup 2 ila 4 ay veya daha uzun süre uygulanabilir. Boğaza giriş yapan gemiler İran karasularındaki kuzey koridorunu kullanırken, çıkış yapan gemiler Umman iç sularında bulunan güney koridorunu takip edecek. Garibabadi, bu düzenlemelerin ardından ikinci aşamaya geçmek için yeni bir kararın alınması gerektiğini belirtti.

Anlaşmanın ilk 60 gün boyunca gemilerden geçiş ücreti talep edilmeyeceği ve bu dönem içerisinde boğazda yer alan mayınların temizlenmesi hedeflendiği ifade ediliyor. Temizleme işleminin tamamlanması ardından, kalıcı bir düzenleme için müzakerelere başlanması planlanıyor.

İran'ın Stratejik Kazanımı

Uzmanlar tarafından değerlendirilen anlaşma, İran'ın bölgede daha geniş bir etkinlik alanı elde etmesinin kapısını açıyor. Savaş öncesinde tüm gemi geçişleri Umman karasularından gerçekleşirken, yeni düzenleme ile İran'ın karasularından gemi trafiğinin bir bölümü geçecek. Bu değişim, İran'ın hem Körfez ülkeleri hem de Amerika Birleşik Devletleri ile gelecek müzakerelerde kullanacağı yeni bir stratejik koz teşkil ediyor.

Garibabadi, ulusal güvenlik ve çıkarların korunması ilkesine dayanan bu modelin, İran'ın Hürmüz Boğazı'nda etkin bir egemenlik kurma stratejisini yansıttığını vurguladı. Buna karşılık, Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılması kararı, ABD yönetiminin tutumuna bağlı olmaya devam ediyor.

ABD ve Dönemecek Taahhütler

İran yetkilisi, Washington'dan İslam Cumhuriyet ile daha önceki anlaşmalarına geri dönme konusunda mesajlar aldıklarını ifade etti. Ancak bunun ikinci aşamaya (boğazın tamamen açılması) geçilip geçilmeyeceğine ilişkin karar henüz verilmediğini dile getirdi. ABD tarafından henüz resmi açıklama yapılmasa da, Trump yönetimi diplomatik çözümü tercih ettiğini ve boğazın yeniden açılması konusundaki görüşmelerin yaklaştığını belirtmiştir.

Öte yandan, İran'ın topraklarına yönelik olası yeni bir ABD saldırısı durumunda Körfez'deki kritik enerji altyapılarını hedef almakla uyardığı aktarılıyor. Bu mesaj, bölge ülkelerine yönelik bir güç gösterimi niteliğinde değerlendirilirken, olası askeri müdahalenin maliyetini artırmayı hedeflediği belirtiliyor.

Umman'ın Arabulucu Rolü

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, müzakere sürecinin merkezinde Umman'ın arabulucu konumunun bulunduğunu vurgulamıştı. Boğazdan ticari gemi geçişlerinin güvenli şekilde sağlanması amacıyla oluşturulacak güzergahın coğrafi koordinatları üzerinde Umman ile anlaşmaya varılması, tarafların istikrarlı bir çözüm arayışında olduğunu gösteriyor. Garibabadi, görüşmelerin yalnızca İran ve Umman arasında gerçekleştiği ve bu dönemde ABD ile hiçbir koordinasyon olmadığını açıkça belirtti.