Mehmet Uçum 16 Nisan 2028'yi Seçim Tarihi Olarak İşaret Etti

Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, erken seçim tartışmalarının ardından anayasal sistemin işleyişini detaylı şekilde açıklamış ve ilk kez olası bir seçim tarihini netleştirmiştir. Uçum'un açıklamalarına göre, Türkiye'de hukuki anlamda "erken seçim" kavramı bulunmamakta, bunun yerine "seçimlerin yenilenmesi" mekanizması işlemektedir.

Anayasal Sistemde Erken Seçim Kavramı Yok

Uçum, yazısında anayasal sistemin temel işleyişini şu şekilde açıklamıştır: Cumhurbaşkanı ve Meclis beş yıllık sabit süreyle seçilmekle birlikte, bu dönem "esnek sabit süredir." Başka bir deyişle, bu beş yıllık süre içinde Meclis veya Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesi kararı alabilir. Ancak bu durum sadece istisnai koşullarda mümkündür.

Uçum'a göre, hukuki anlamda yapılan bu işlem "seçimlerin yenilenmesi" olarak adlandırılmakta, siyasi ve toplumsal sonucu ise "erken seçim" olarak nitelendirilmektedir. Ancak eski sistem kavramlarıyla tartışmak, konunun gerçek boyutunun anlaşılmasını engellediğini belirtmiştir.

2028'de Olası Seçim Tarihi: 16 Nisan

Başdanışman, teknik detaylarla seçimlerin hangi tarihte yapılabileceğini somutlaştırmıştır. TBMM'nin 2028 yılında 9-15 Şubat tarihleri arasında herhangi bir günde seçimlerin yenilenmesi kararı alması halinde, Cumhurbaşkanı Seçim Kanunu'na göre seçim 16 Nisan 2028 Pazar günü yapılacaktır.

Bu tarih, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin kabul edildiği referandumun günü olan 16 Nisan ile örtüşmektedir. Uçum, bu sayede sembolik bir anlama da sahip olabileceğini işaret etmiştir. Ancak seçimlerin yenilenmesi için Meclis'in özel bir karar alması gerekir; normal seçim tarihi 7 Mayıs 2028'dir.

Erdoğan'ın Yeniden Adaylığı İçin Anayasa Değişikliğine Gerek Yok

Uçum, yazısında sıkça tartışılan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın yeniden aday olup olamayacağı sorusuna da yanıt vermiştir. Mevcut anayasada Erdoğan'ın bir kez daha aday olmasına imkan bulunan "istisnai adaylık" hükmü vardır ve bunun için yeni anayasa veya anayasa değişikliğine ihtiyaç yoktur.

Bu imkan, Meclis'in seçimlerin yenilenmesi kararı alması anında devreye girer. Başka bir deyişle, eğer seçimler yenilenirse, Erdoğan mevcut anayasa gereği "son kez" aday olma hakkını kullanabilir. Uçum, "Erdoğan'ın yeniden cumhurbaşkanı olmaya ihtiyacı olmadığını, ancak Türkiye'nin Erdoğan'a ihtiyaç duyduğunu" vurgulayan ifadelere yer vermiştir.

Neden Şimdi Bu Tartışmalar?

Uçum, erken seçim tartışmalarının Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçişten (2018) sonra her dönem gündeme getirildiğini hatırlatmıştır. 2019 yerel seçimlerinden sonra, 2024 yerel seçimlerinden sonra benzer beklentiler ortaya atılmış, ancak hiçbiri somutlaşmamıştır.

Başdanışman, bugünkü koşullarda erken seçim tartışmasının gerçekçi olmadığını belirtmiştir. Bölgesel savaşlar, güvenlik meseleleri ve Terörsüz Türkiye süreci gibi kritik başlıklar varken, ülkenin erken seçim gündemiyle meşgul edilmesinin doğru olmayacağını vurgulamıştır. Uçum'a göre, 2028'e kadar olağanüstü şartlar ve istisnai durumlar oluşmadığı sürece erken seçim tartışması somut bir gündem olamaz.

Temel Farklar: Parlamenter Sistem vs. Başkanlık Sistemi

Uçum, yazısında iki sistem arasındaki temel farkları da ortaya koymuştur. Parlamenter sistemde cumhurbaşkanı güç sahibi değildir ve hükümet güvenoyuyla düşebileceği için erken seçim tartışmaları anlam taşır. Ancak başkanlık sisteminde Cumhurbaşkanı doğrudan halka seçilmiş güç sahibidir ve beş yıllık dönem dönem tamamlanana kadar normal şartlarda seçimler yenilenmez.

Bu sisteme geçildikten sonra yapılan 2023 seçimlerinde de 14 Mayıs tarihine alınması "erken seçim" değil, bayram ve mevsim koşulları sebebiyle teknik bir düzenleme olmuştur. Normal döneminde yapılması gereken seçim böylece gerçekleştirilmiştir.