NATO Zirvesi Ankara'da Sona Erdi: Türkiye'nin Stratejik Rolü Tartışmalı Kalıyor

Türkiye'nin ev sahipliğinde 7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara'da düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükûmet Başkanları Zirvesi sona erdi. Toplantıdan sonra ortaya çıkan değerlendirmeler, Türkiye'nin bu zirveden kazanımlarını ve uluslararası konumdaki rolünü anlamlandırma konusunda toplumun temel olarak iki farklı perspektife bölündüğünü gösterdi. İktidar ve destekçileri zirveyi başarı olarak nitelendirirken, muhalif çevreler ve işçi kesimi ABD merkezli kararların ve harcamaların sorgulanması gerektiğini savunuyor.

Devlet Düzeyinde "Başarı Hikayesi" İddiası

Hükümet yakını analitikler ve destekçiler, Türkiye'nin zirveyle birlikte küresel oyun kurucu olarak konumlandığını ileri sürüyor. Bu görüşe göre, "NATO 3.0" vizyonu olarak tanımlanan yeni stratejik çerçevenin tam merkezinde yer alan Türkiye, ittifak içinde vazgeçilmez bir müttefik haline geldi. Türkiye'nin diplomasi kapasitesi ve siyasi bütünlüğün korunmasındaki kritik rolü, ABD Başkanı Trump'ın Ankara zirvesine katılma kararıyla kendisini gösterdiği savı, bu çevreler tarafından destekleniyor.

Bu perspektife göre, 70 ülkenin katılımı ve zirvenin başarıyla tamamlanması, Türkiye'nin uluslararası sahnadaki ağırlığını kanıtlıyor. Hükümet söyleminde, Batı ile ilişkilerin sağlamlaştırılması ve küresel güvenlik mimarisinde Ankara'nın merkezileştirilmesi olumlu gelişmeler olarak sunuluyor.

Muhalif Perspektif: Başarısızlık ve Bağımlılık Tartışması

Bununla birlikte muhalif ve eleştirel çevreler, tamamen farklı bir analiz sunuyor. Bu görüşe göre, Rusya'dan satın alınan S-400 füze sistemleri nedeniyle Türkiye'ye uygulanan Amerika yaptırımları, F-35 savaş uçaklarının elde edilememesi ve NATO dışı bırakılmalar, Türkiye'nin stratejik tercihlerinin başarısızlığını gösteriyor. Eleştiriler, hükümetin ABD merkezli bir dış politikaya dönüş yapması ve savunma sanayii alanındaki yerli-milli çalışmaları aksatması gerektiğini vurguluyor.

Ankara'nın zirvesi hazırlamak için harcadığı 12 milyar lira kaynağın, hem ekonomik kriz döneminde hem de Filistin'deki çatışmalar yaşanırken, bu amaçla kullanılmasına ilişkin muhalif kesimde güçlü eleştiriler bulunuyor.

İşçi Sınıfı ve Sokak: ABD'ye Temkinli Bakış

Ankara Büyükşehir Belediyesi işçileri, zirvenin hazırlık ve düzenlenmesinde yoğun emek harcadıklarını belirtirken, bu çalışmanın nihai kararının Trump'ın ve ABD çıkarlarının doğrultusunda şekillendiğini ifade ediyor. Konuşulan işçiler arasında, "ABD çıkarı olmasa Erdoğan'a büyük lider demez" şeklindeki düşünce yaygın görünüyor.

İşçi kesimi, Türkiye'nin sahip olduğu savunma sanayii kapasitesine rağmen, neden ABD karşısında "küçük görünüştüğü" sorusunu sormakta, yıllarca ABD karşıtı söylemleri kullanan iktidarın şimdi Trump'ı ağırlamak için Seğmenler Parkı'nı tahsis etmesini tutarsız bulduğunu belirtiyor. Ayrıca, silah satışlarının küresel çatışmaları körüklediğine ilişkin kaygılar dile getirilmektedir.

Küresel Bağlamda NATO 3.0 ve Çin-ABD Rekabeti

NATO'nun yeni stratejik çerçevesi "NATO 3.0", temel olarak Çin'in küresel ekonomik ve askeri alanda artan ağırlığına karşı ABD'nin cevabı niteliğinde tasarlanmıştır. Soğuk Savaş döneminin tersine, günümüzde Çin sadece askeri bir rakip değil, aynı zamanda yüksek teknoloji ve ticaret alanlarında küresel denklemleri değiştiren bir aktördür.

ABD, aynı anda Pasifik'te Çin'e set örmek ve Avrupa'da Rusya'yı kontrol etmek kapasitenin sınırlılığını fark etmiş, bu nedenle Avrupa müttefiklerinden savunma harcamalarını artırmalarını talep etmektedir. Trump'ın NATO'yu tek başına sırtlamayacağını yıllardır söyleyen söylemleri, bu stratejik çerçevenin yansımasıdır. Almanya, Fransa, İtalya, İspanya ve İngiltere gibi Avrupa'nın önde gelen ülkelerine "bedava güvenlik dönemi bitti" mesajı verilmiştir.

Tartışmaların Özü: Egemenlik mi, Bağımlılık mı?

Zirveden sonraki kamusal tartışmaların temel çatışma noktası, Türkiye'nin kendi stratejik çıkarlarını belirleyerek hareket etmesi ile ABD ve NATO'nun tercihlerine uyum sağlaması arasındaki gerginliktir. İktidar çevreleri, Ankara'nın diplomat başarısını ve ittifak içindeki ağırlığını vurgularken; muhalif ve emekçi kesimi, bu "başarının" gerçekte ABD çıkarlarına hizmet ettiğini ve Türkiye'nin egemen tercihlerini sınırlandırdığını öne sürüyor.

Türkiye'nin F-35 uçakları konusunda henüz karar alınmadığı, S-400 füze sistemleriyle ilgili yapıcı bir çözüm bulunmadığı ve Batı demokrasileriyle hukuk alanında sorunlar devam ederken, zirvenin ne ölçüde Ankara'nın çıkarlarına hizmet ettiği sorusu, yakın dönemde tartışmaya açık kalacaktır.