Otomobilde Asgari Tüketim Vergisi Uygulaması Başladı

Otomobil sektöründe bir keskin dönüş gerçekleşti. Hükümeti tarafından onaylanan yeni düzenlemeyle, araçlarda hesaplanan oransal tüketim vergisi (ÖTV) belirli bir eşiğin altında kalırsa otomatik olarak sabit asgari vergi uygulanacak. Bu mekanizmanın esas hedefi, pazar dengesini korumak ve yerli üreticiyi desteklemek.

Yeni Verginin Ana Çerçevesi

Düzenlemenin merkezinde 100 bin liralık bir eşik yer alıyor. Eğer bir araçtan hesaplanan nispi ÖTV bu tutarın altında kalırsa, vergi tutarı 100 bin liraya çıkarılacak. Örneğin, hesaplanan vergi 80 bin lira ise, ödenmesi gereken vergi 100 bin liraya yükseltilecek. Tersine, hesaplanan vergi 100 bin lirayı aşarsa mevcut oranlı sistem devam edecek ve hiçbir değişiklik olmayacak.

Motosiklet ve ATV gibi hafif dörttekerli araçlar için ise 30 bin liralık asgari maktu vergi belirlenmiş durumda. Bu tutarlar her yıl para biriminin yeniden değerlemesi oranında artacak. Cumhubaşkanı'na verilen geniş yetkiler sayesinde, bu asgari tutarlar gelecekte 10 katına çıkartılabileceği gibi sıfıra da indirilebilecek.

Kimleri Etkileyecek?

Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın yaklaşımına göre, bu düzenleme temelde ithal yüksek teknolojili elektrikli araçları hedefliyor. Özellikle Çin kökenli üreticilerin düşük fiyata sunduğu elektrikli otomobiller, bu vergi mekanizmasıyla ilave bir maliyet yükü altına girecek. Böylece, Türkiye'nin elektrikli araç üreticisi TOGG'un rekabet ortamı destekleniyor.

Düzenleme aynı zamanda SUV modelleri, dört çeker (4x4) araçlar ve yüksek performanslı benzin motorlu otomobillerle emisyon seviyesi yüksek dizel araçları kapsamına alıyor. Motor gücü, silindir hacmi, çekiş sistemi, menzil ve batarya kapasitesi gibi teknik kriterler, Cumhubaşkanı'nın yetkileri çerçevesinde gelecekte farklı vergi oranlarının uygulanmasında kullanılabilecek.

Mevcut Piyasaya Etkisi Nedir?

Önemli bir nokta: bu düzenleme bugün satılan araçların fiyatlarında ani bir yükselişe neden olmayacak. Bunun sebebi, mevcut pazardaki otomobillerden hesaplanan vergi tutarlarının zaten 100 bin liralık sınırın çok üzerinde bulunması. Örneğin, orta-üst segment ve premium araçlarda hesaplanan vergiler çoktan bu eşiği aştığı için yeni sistem pratik olarak devreye girmeyecek.

Yeni mekanizmanın asıl işlevi, gelecekte ortaya çıkabilecek düşük vergili araç kategorilerinin piyasayı bozmasını engelleme ve fiyatlandırma farklılıklarına karşı bir müdahale aracı sağlamak. Bu sayede, hükümet herhangi bir vergi indirimini yürürlüğe koymak istese bile, piyasayı kontrol altında tutabilecek.

Uluslararası Bağlam

Türkiye'nin bu adımı, küresel korumacılık trendinin bir parçası. 2023'ten itibaren Çin menşeli elektrikli araçlara yönelik ek gümrük vergisi uygulanırken, Haziran 2024'te sistem benzinli ve hibrit araçları da kapsayacak şekilde genişletilmişti. Aynı dönemde getirilen İthalat İzin Sistemi (IPLS) ile Çinli üreticilerden yedi coğrafi bölgede yetkili servis, çağrı merkezi ve batarya temin taahhütü istenmişti.

Ancak bu korumacı uygulamalar, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) açısından sorun yaratmaya başladı. ABD, Avrupa Birliği ve Kanada da benzer şekilde Çinli araçlara yüksek ek tarifeler uygulamış, buna karşılık Çin DTÖ mekanizmasını çalıştırmıştı. 2026'da açıklanan kararlarla, bazı ülkelerin uygulamalarının uluslararası ticaret kurallarına aykırı olduğu teyit edilmişti. Türkiye'nin yeni vergisi ise, Cumhubaşkanı'na verilen geniş yetkiler nedeniyle, ileride DTÖ yargısına çıkabilecek konulardan biri.

Neler Hariç Tutuldu?

Bazı araç kategorileri bu düzenlemenin kapsamı dışında kaldı. İçten yanmalı motora sahip L sınıfı araçlar, elektrik motor gücü 4 kW'ın altında kalanlar ve T sınıfı araçlar (tarım traktörleri gibi) asgari maktu vergiden muaf tutuldu.