Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu Savunma Sektörü Liderliğini Sağlamlaştırdı

Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu listesinde savunma ve havacılık sektörü muazzam bir yükselişe imza attı. TUSAŞ 7'nci sıraya, ASELSAN 9'uncu sıraya yerleşirken, listeye ilk kez giren ARCA Savunma 12'nci konumdan başladı. Bu sonuç, sektörün yalnızca teknoloji ve ihracat alanında değil, aynı zamanda üretim hacmi ve net satış performansında da Türkiye sanayisinin en ağır basanları arasında olduğunu gösterdi.

TUSAŞ Hızlı Yükselişin Öncüsü

Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ), listedeki en dikkat çeken performanslardan birini sergilerken, 4 basamak yükselerek 7'nci sıraya yerleşti. Şirketin üretimden net satışları 140 milyar 894 milyon liraya ulaştı. Bu rakam, Kayseri ve çevresinde bulunan sanayinin ne kadar ciddi bir kapasiteye sahip olduğunu ortaya koydu. Aynı bölgede faaliyet gösteren TUSAŞ, mühendislik ve üretim açısından Türkiye ekonomisinde kritik bir rol oynuyor.

Savunma Sektörünün Tamamının Performansı

ASELSAN da bu yükselişi sürdürürken, 8 basamak çıkarak 9'uncu sıraya yerleşti ve 130 milyar 249 milyon liralık satış gerçekleştirdi. ROKETSAN ise belki en çarpıcı hamleyi yaparak 13 basamak yükselerek 22'nci sıraya ulaştı. Mühimmat üreticisi ARCA Savunma'nın listeye ilk kez 12'nci sırada girmesi, sektördeki yeni kapasitelerin ortaya çıktığının işareti olarak görüldü.

Bu dört şirket dışında, Makine ve Kimya Endüstrisi (MKE) 52 basamak yükselerek 57'nci sıraya yerleşti. Havacılık motorları alanında çalışan TEI ise 21 basamak kazanarak 104'üncü sıraya çıktı. Kara araçları üreticisi Otokar'ın 14 basamak yükselmesi ve HAVELSAN'ın 44 basamak ilerlemesi, savunma ekosisteminin geniş bir tabana yayıldığını gösterdi.

Maliyetler Kontrol Altında Ama Borç Arttı

Ancak başarı hikayesinin diğer yüzü daha karmaşık. Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu toplamda net satışlarını yüzde 27 oranında artırarak 13 trilyon liraya çıkardı. Olumlu nokta, satışların maliyetinin yalnızca yüzde 24.5 oranında arttığı oldu; bu, kur istikrarı, hammadde fiyatlarındaki ılımlı seyir ve asgari ücretin sınırlı kalmasına bağlandı.

Ancak faaliyet karı yüzde 57 oranında artmışken, finansman giderleri yüzde 38 yükselerek 854 milyar liraya ulaştı. Bu giderlerin 560 milyar lirası faiz kaynaklı idi. Dev şirketler faaliyet karının yüzde 84.9'unu finansman giderine ayırdı — bir önceki yıl bu oran yüzde 96'ydı. Yani finansman maliyeti hala ağır baskı oluştururken, hafif bir iyileşme görülüyor.

En endişe verici veri, borçluluk tarafından geldi. 500 Büyük'ün borçları 5.8 trilyon liradan 7.6 trilyon liraya çıktı — yüzde 31'lik artış. Mali borçlar ise yüzde 41.6 oranında artarak, faiz ödeme yükünün gelecekte daha da ağırlaşacağını işaret etti. Borçların aktif içindeki payı yüzde 50'yi aştı.

Döviz Işlemlerinde Büyük Kayıp

Dikkat çeken başka bir nokta, döviz işlemlerinden kaynaklanan zararlar oldu. 500 Büyük, kambiyo işlemlerinde 1 trilyon lira kar elde ederken, 1 trilyon 209 milyar lira zarar gördü. Bir önceki yıl yaklaşık 35 milyar lira olan net kambiyo zararı, bu yıl 172 milyar liraya tırmandı. Bu durum, dış ticaret ve kur riski yönetiminde yaşanan zorlukları yansıttı.

Tarım Sektöründen Pozitif Sinyal

Listede yer alan Trakya Birlik gibi tarım şirketleri de önemli başarılar elde etti. Bitkisel yağ üreticisi Trakya Birlik, 75 basamak yükselerek 171'nci sıraya yerleşti. Şirketin 15 milyar 492 milyon liraylık satışı, tarım sektöründe üretim kapasitesinin arttığını gösterdi. Trakya Birlik yönetiminin açıklamasına göre, bu başarı ortaklar, çalışanlar ve bayilerin katkısıyla gerçekleşti.

Genel tabloya bakıldığında, Türkiye sanayii 500 büyük kuruluş düzeyinde üretim ve satış açısından güçlenirken, finansman maliyetleri ve borç yükü önemli risk unsurları olarak kalmıştır. Savunma sektörünün hızlı yükselişi, ülkenin stratejik sektörlerde özgüven kazandığını gösterse de, faiz yükünün neredeyse faaliyet karının tamamını tüketmesi, ekonominin yapısal sorunlarını işaret etmektedir.