12. Yargı Paketi Meclis'e Gelmek Üzere: Genel Af Yerine Şartlı İnfaz Düzenlemesi Hazırlanıyor

Uzun süredir af beklentisiyle gündeme gelen 12. Yargı Paketi'nde, klasik anlamda bir genel af ya da özel af yer almayacak. Bunun yerine Adalet Bakanlığı, belirli şartları taşıyan hükümlüler için geçici ve şartlı bir infaz uygulaması hazırlamış durumda. Bu model, cezaevlerindeki yoğunluğu azaltmayı ve hükümlülere yeniden topluma kazandırılma fırsatı vermeyi hedefliyor ancak koşulsuz bir serbestlik sağlamıyor.

Adalet Bakanı Akın Gürlek, son dönemdeki açıklamalarında vatandaşların yargılamaların uzunluğundan şikayetçi olduğuna vurgu yaptı. Boşanma davalarının 12 yıl sürdüğünü, kira tahliye davalarının ise 4 yıla kadar uzadığını belirten Bakan Gürlek, bu sorunları çözmek için 12. Yargı Paketi'nde yargılamaların hızlandırılmasına ilişkin tedbirler aldıklarını ifade etti. Pakette, mahkemeler arasında zorunlu haller dışında üç aydan daha uzun tarih veremeyeceğine ilişkin düzenleme yer alacak.

AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, pakete ilişkin teknik çalışmaların devam ettiğini ve taslak maddeleri üzerinde henüz sonlandırılmamış değerlendirmelerin bulunduğunu bildirdi. Mevcut duruma göre teklifin Meclis Genel Kurulu'na sunulması yaz tatilinden önceki dönemde gerçekleşme ihtimali yüksek.

Koşullu Tahliye Modeli Nasıl Çalışacak?

Ankara kulislerinde konuşulan formüle göre düzenleme, tahliye edilen kişiye koşulsuz bir özgürlük sağlamıyor. Önemli olan nokta, bu mekanizmanın cezasızlık algısı oluşturmayacak şekilde kurgulanmasıdır.

Örneğin, bir yıllık hapis cezası bulunan ve düzenleme kapsamında tahliye edilen bir hükümlü, daha sonra yeni bir suçtan mahkûm olursa, cezaevine dönüş sırasında hem yeni suçundan aldığı cezayı hem de önceki cezasına ilişkin yükümlülükleri yerine getirmek durumunda kalacak. Bu sayede, tahliye edilenlerin sorumluluk duygusunun korunması amaçlanıyor.

Hukuk çevrelerinde, bu modelin klasik bir af düzenlemesinden çok geçici ve şartlı bir infaz uygulaması niteliği taşıdığı değerlendiriliyor. Kaynaklar, çalışmanın "cezasızlık" algısı oluşturmayacak şekilde kurgulanmaya çalışıldığını belirtiyorlar.

Mahkeme Hızlandırma Tedbirleri

Yargı Paketi'nde infaz düzenlemesinin yanı sıra, mahkemelerin işleyişini hızlandıracak önemli düzenlemeler de yer alıyor. E-duruşma sisteminin kapsamı genişletilerek ön inceleme duruşmaları da ses ve görüntü aktarımı yoluyla yapılabilecek.

Yargılamaları yıllarca uzatabilen görev ve yetki uyuşmazlıklarına ilişkin de yeni bir sistem getirilecek. Bölge adliye mahkemelerinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği kararlar hariç olmak üzere, Yargıtay artık yalnızca görevsizlik veya yetkisizlik gerekçesiyle bozma kararı veremeyecek. Bu değişiklik, dosyaların usul eksikliği nedeniyle yıllar sonra ilk derece mahkemelerine gönderilmesinin önüne geçmeyi hedefliyor.

Ticaret ve Yatırımda Hukuki Güvence Zirvesi'nde açıklamalar yapan Bakan Gürlek, ticari davalarda usul süreçlerini sadeleştirmeyi ve dijitalleşmeyle hızı artırmayı önceliklendirdiklerini vurguladı. Hedef, iş dünyasının zamanını mahkeme koridorlarında değil, üretim sahalarında geçirmesini sağlamaktır.

Henüz Netleşmemiş Detaylar

Düzenlemenin tam kapsamı, hangi suçları içerip içermeyeceği, kaç kişiyi etkileyeceği ve uygulanma şartları ise teklifin TBMM'ye sunulmasının ardından açıklığa kavuşacak. Adalet Bakanlığı tarafında teklif üzerindeki teknik çalışmalar devam ederken, düzenlemenin Meclis'in tatile girmesinden önceki dönemde yasalaştırılması bekleniyor.