ABD Yüksek Mahkemesi Rastafari Mahkumun Saç Davaını Reddetti

ABD Yüksek Mahkemesi, bir cezaevinde dini inancı nedeniyle zorla saçı kesilmiş mahkuma tazminat ödenmesini reddetti. 6-3 oyla verilen kararda, mahkemenin konservatif çoğunluğu, kişi haklarının korunmasını amaçlayan Din Özgürlüğü ve Kurumsal Kişilerin Hakları Yasası'nın (RLUIPA) devlet görevlilerine karşı açılan davalar için geçerli olmadığına hükmetti. Bu karar, yakın zamanda dini özgürlük taleplerini destekleyen mahkeme kararlarının seyrine ters düşerek siyasi tartışmalara yol açtı.

Olayın Detayları

Damon Landor, 2020 yılında uyuşturucu suçundan cezaevi cezası çeken mahkum, ilk dört ay içinde saçını bırakmaya izin verildi. Rastafari inancının merkezi sembolü olan dreadlock'lar (örgülü saçlar) onun için ruhani gelişim ve dinî sadakat işaretiydi. Ancak cezaevinin son ayında Raymond Laborde Cezaevi'ne nakledilince durumu değişti.

Laborde Cezaevi'nde bir görevliye Rastafari inancından bahseden Landor, saçını kesmenin dini haklarına aykırı olacağını belirtti. Buna rağmen cezaevi personeli onu bir sandalyeye kelepçeledi ve başını tıraş etti. Landor daha sonra

"Saçım benim taçımdır. Saçımı kestiklerinde, taçımı kestiler"

Mahkemenin Kararının Hukuki Temeli

Mahkeme Başyargıcı Neil Gorsuch'un yazdığı görüşte, RLUIPA'nın federal fon alan yerel cezaevlerine uygulanmakla birlikte, bireysel görevliler hakkında dava açılmasına izin vermediği ileri sürüldü. Gorsuch'a göre Kongre'nin, Harcama Maddesi altında, devlet çalışanlarına doğrudan sorumluluk yükleyebilmesi için bunların rızasına ihtiyacı vardır.

Liberal yargıç Ketanji Brown Jackson ise muhalif görüşünde, RLUIPA'nın tam amacının cezaevlerinde mahkumların dini özgürlüğünü güvence altına almak olduğunu belirtmiştir. Jackson'ın vurguladığı tehlike, devlet cezaevlerinde dini hakları ihlal edilen mahkumlar için "herhangi bir başvuru yolu kalmayabileceği" idi.

Din Özgürlüğü Tartışması

Rastafari inancında saçın bırakılması ve örgülenmesi sadece bir giyim tercihi değil, ruhani bir taahhüttür. İnancı gereği saçını budamayanlar, enerji ve güç kaynağı olarak gördükleri saçlarının kutsal bir parça olduğuna inanır. Landor'un davası, dini azınlıkların kurumlar içindeki haklarının korunması konusunda önemli bir sınavı temsil ediyordu.

Bu karar, dünya çapında başka din ve inanç sistemlerinde de benzer sorunları gündeme getirmiştir. Müslüman mahkumların namaz vakitleri, Musevi mahkumların diyetik gereksinimcileri ve diğer dini uygulamalar hakkında da benzer hukuki çerçevenin uygulanması tartışmalı hale gelmiştir.