Avrupa Komisyonu Facebook ve Instagram'ın bağımlılık yapan tasarımını yasakladı

Avrupa Birliği'nin merkezi yönetim organı olan Komisyon, Meta şirketi tarafından işletilen Facebook ve Instagram platformlarının tasarım özellikleriyle kullanıcıları kasıtlı olarak bağımlı hale getirdiğini duyurdu. İnceleme sonuçlarına göre, iki uygulamanın kullanıcı davranışını manipüle eden mimari unsurları Birlik'in yeni dijital düzenleme çerçevesini ihlal ediyor.

Yasallık İncelemesi ve Bulgular

Avrupa Komisyonu'nun teknik analizine göre, Facebook ve Instagram'daki bildirimler (push notification), otomatik oynatma videoları (autoplay) ve yenileme mekanizmaları gibi unsurlar, kullanıcıların uygulamada geçirdikleri süreyi çoğaltmak için özel olarak yapılandırılmıştır. Bu özellikler, Mart 2024'te yürürlüğe giren Dijital Hizmetler Yasası'nın (DHS) şeffaflık ve kullanıcı özerkliği ilkelerine aykırı bulunmuştur.

Komisyon tarafından yayınlanan raporlarda, Meta'nın aşamalı olarak uyguladığı tasarım değişiklikleri, bağımlılık potansiyeli yüksek olan unsurları sistemli biçimde korumayı hedeflediği belgelenmiştir.

Dijital Hizmetler Yasası Nedir?

2024'te Avrupa Birliği'nde yürürlüğe konan bu yasal çerçeve, büyük dijital platformların kullanıcı haklarını korumasını zorunlu kılmaktadır. Yasaya göre platformlar, kişisel verileri şeffaf biçimde yönetmeli, kullanıcıya tasarım tercihlerini kontrol etme hakkı vermeli ve manipülatif (yanıltıcı) tasarım pratiklerinden kaçınmalıdır.

Meta'nın Duruşu

Facebook ve Instagram'ı yöneten Meta Platforms Inc., Avrupa Komisyonu'nun bulgularına resmi bir yanıt henüz yayınlamadı. Ancak geçmiş benzer davalar sırasında şirket, özelliklerin kullanıcı deneyimini iyileştirmek amacıyla tasarlandığını savunmuştur.

Olası Sonuçlar

Dijital Hizmetler Yasası ihlalleri, milyonlarca avroluk para cezalarına ve platform işleyişinin değiştirilmesine kadar varan müeyyideleri beraberinde getirebilir. Avrupa Birliği, bu karar çerçevesinde ek düzenleyici adımlar alabileceğini işaret etmiştir.