Dünyanın Son Robinson Crusoe Ağacı 24 Saat Nöbet Altında Korunuyor

Şili açıklarındaki Robinson Crusoe Adası'nda, doğadaki tek temsilcisi kalan endemik ağaç türü için uluslararası bir kurtarma seferberliği başlatılmış durumdadır. Bilim dilinde Dendroseris neriifolia olarak adlandırılan bu bitki, dünyadaki en hassas botanik operasyonlarından birinin konusu haline geldi. Şili Ulusal Orman Kurumu korucuları, sarp uçurumun kenarında yer alan son ağacı halatlarla kayalara sabitlemiş olup, günde 24 saat esasıyla gözetim altında tutmaktadır.

Türün Çöküş Tarihi

Geçmiş yüzyıllarda Juan Fernandez Takımadaları'nın vadileri ve alçak kesimlerinde yaygın şekilde rastlanan bu bitki, kontrol altına alınamayan otlatma faaliyetleri, arazi erozyonu ve adaya gelen istilacı bitki-hayvan türleri nedeniyle hızla azalmıştır. 1980'li yıllarda yapılan sayımlarda daha da 7 bireyden oluşan bir popülasyon tespit edilmişti. Sonraki on yıllar içerisinde yapılan çoğaltma ve yeniden dikim girişimlerine rağmen, yazılan hiçbir başarısızlık yaşanmış ve günümüze gelindiğinde sadece tek bir ağaç kalmıştır.

Zorlu Kurtarma Operasyonu

Son ağaca ulaşmak başlı başına bir macera niteliğindedir. Araç ulaşımının tamamen bulunmadığı adada, operasyon ekipleri 4 saatlik zorlu bir yürüyüş yapıp ardından dik bir tırmanışa girişmektedir. Her mart ayında tohumlar olgunlaştığında, Şili Ulusal Orman Kurumu'nun uzmanları halatlar ve özel tırmanış ekipmanlarını kullanarak uçurum kenarındaki ağaca erişmektedir. Bu tehlikeli çalışmalarda, korucular ağacın gövdesine tırmanarak olgunlaşan tohumları toplamaktadır.

Geçtiğimiz dönemde yapılan son toplama çalışmasında 29 tohum elde edilmiştir. Bu tohumlar, dünya çapında bitki koruma çabalarının merkezi konumundaki İngiltere'nin Kew Gardens bünyesindeki Milenyum Tohum Bankası'na ulaştırılmıştır. Laboratuvarda yapılan röntgen analizleri sonucunda, tohumların 25 tanesinin canlılık kabiliyetini koruduğu belirlenmiştir.

Umut Işığı: Laboratuvardaki Başarı

Kew Wakehurst araştırmacıları tarafından yürütülen hassas çimlendirme çalışmaları başarılı sonuçlar vermiştir. Laboratuvarda kontrollü ortamda gerçekleştirilen süreçte, 25 tohum arasından 7 tanesi kök salmayı başarmıştır. Bu gelişme, Dendroseris cinsine ait 11 türün tamamının yüksek derecede nesli tükenme tehdidi altında olması göz önüne alındığında, oldukça önemli bir adım olarak kabul edilmektedir.

Kew Wakehurst yetkilileri, tohum bankalarının acil durum sığınağı işlevinin ötesine geçtiğini vurgulamaktadır. Bu kurumlar aynı zamanda bitkilerin çimlendirme mekanizmalarını çözerek, geleceğin gıda ve ilaç kaynaklarını güvenceye almaktadır. Sera ortamında büyütülen fidanlar çiçeklenme olgunluğuna ulaştığında, yeni tohum nesillerinin üretilmesi hedeflenmektedir. Elde edilen çimlendirme protokolleri, Şili'deki koruma ekipleriyle paylaşılarak yerinde yeni popülasyonlar oluşturma çalışmalarında kullanılacaktır.

Küresel Anlamda Nadir Bir Durum

Ağaç papatyası olarak bilinen Dendroseris cinsinin sadece Juan Fernandez Takımadaları'nda görülen özel bir bitki grubu olması, durumun önemini artırmaktadır. Odunsu gövdeler üzerinde papatya benzeri çiçekler açan bu tür, bilim dünyası açısından eşsiz bir miras olarak değerlendirilmektedir. Tek bir bireyin kalması, genetik çeşitlilik açısından belki zorluk yaratsa da, tohum yoluyla popülasyon çoğaltılması teorik olarak mümkündür.