Ermenistan Rusya'nın Baskısıyla Karşı Karşıya: AB Yakınlaşması Seçimler Öncesi Krizin Ortasında

Rusya, Ermenistan'ın Avrupa Birliği ile yakınlaşma adımlarını ittifak dengelerine tehdit olarak gördüğünü açıkça ortaya koydu. Moskova yönetimi, Erivan büyükelçisini "istişarelerde bulunmak" adı altında Rusya'ya çağırırken, Avrasya Ekonomik Birliği ise Ermenistan'ın üyeliğini askıya alma tehdidine başvurdu.

Rusya'nın Diplomatik Hamlesi

Rusya Dışişleri Bakanlığı, Ermenistan'ın Avrupa Birliği ile gelişen ilişkilerini gerekçe göstererek Büyükelçi Sergey Kopyrkin'in Moskova'ya geri çağrıldığını resmen açıkladı. Açıklamada, Ermenistan tarafından AB'ye yönelik atılan adımların Avrasya Ekonomik Birliği içindeki işbirliğine zarar verdiği vurgulandı. Bu hamle, 7 Haziran'da yapılacak parlamento seçimleri öncesinde bölgedeki gerilimin tırmanışını işaret etmektedir.

Rusya'nın baskısı sadece diplomatik alanda kalmadı. Moskova yönetimi, Ermenistan'dan yapılan bazı meyve ve sebze ihracatına geçici kısıtlamalar getirdi. Daha önce Ermeni maden suyu, şarap ve konyaklara konulan yasaklara bu yeni tedbirler eklenmiş oldu. Ekonomik alandaki bu adımlar, Rus tarafının Ermenistan'a karşı kullandığı baskı araçlarını geniş bir spektruma yayarak, ülkenin seçim öncesi ekonomik açıdan sarsılmasını hedefliyor.

Avrasya Ekonomik Birliği'nin Uyarısı

Rusya öncülüğündeki Avrasya Ekonomik Birliği (EAEU), Astana'da düzenlenen zirvede Ermenistan'ı açıkça hedef aldı. Birlik liderlerinin ortak açıklamasında, Ermenistan'ın AB'ye katılma planlarının tüm EAEU ülkelerinin ekonomik güvenliği için ciddi riskler oluşturduğu belirtildi. Daha dikkate değer olanı, birliğin Ermenistan'ın üyeliğinin askıya alınması seçeneğini değerlendirmeye başlamış olmasıdır. Aynı açıklamada, Ermenistan'ın aralık ayına kadar bir referandum düzenlemesi çağrısında bulunuldu; bu referandumda ülkenin AB mi yoksa EAEU mi seçeceğini açık oylamaya sunması isteniyor.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, önceki açıklamalarında bu referandum fikrini meşrulaştırmaya çalışmış, "Ermeni vatandaşlara tercihinin ne olacağını sormak gerekir" ifadesini kullanmıştı. Putin'in ardından gelen açıklamalarında ise Ukrayna ile paralellik kurması, stratejik amacının Batı'yı bölgeden çıkarmak olduğunu ima etmektedir.

Ermenistan'ın Batı Eğilimi

Ermenistan'daki siyasi dengeler son yıllarda önemli ölçüde değişmişti. Başbakan Nikol Paşinyan liderliğindeki hükümet, kamuoyu anketlerine göre yaklaşan seçimlerde Rusya yanlısı muhalefetten daha güçlü bir konumdadır. 2023'te Azerbaycan'ın Dağlık Karabağ bölgesini yeniden kontrol altına almasının ardından Ermenistan, Rusya'nın güvenlik garantisini sorgulamaya başlamıştı. Resmi olarak EAEU üyesi ve Rusya ile müttefik olan Ermenistan, Moskova'ya ekonomik bağımlılığını sürdürse de Batı ile ilişkilerini giderek derinleştirmektedir.

Rusya'nın Bölgesel Çıkarları ve Uyarıları

Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova, basın toplantısında Ermenistan'ın açıklamalarıyla eylemleri arasında çelişki olduğunu öne sürdü. Zaharova, Ermenistan'ın Rusya'ya yönelik söylemleri ile NATO'ya yaklaşması arasındaki tezadı eleştirdi. Ayrıca, Avrupa Birliği'ni "ekonomik bir birlikten saldırgan askeri birliğe dönüştüğü" iddiasıyla suçladı. Rusya'nın açık mesajı şu idi:

"Ermenistan yönetiminin AB'ye yakınlaşma süreci devam ederken Avrasya Ekonomik Birliği'nde bulunma yönündeki yaklaşımı, Rus tarafı için kabul edilemez."

Zaharova, Rusya'nın Güney Kafkasya'yı terk etmeyeceğini, bunun tarihsel ve coğrafi nedenlerden dolayı imkansız olduğunu vurguladı. Aynı zamanda, Batı'nın bölgeden Rusya'yı çekilmeye zorlamaya çalıştığı yönündeki iddialarını tekrarladı.

Seçimler Öncesi Kritik Dönem

Yaklaşık 3 milyon nüfuslu Ermenistan, bu çatışmalı dönemde iç ve dış politikada ciddi bir sınav ile karşı karşıyadır. Seçimler, Paşinyan hükümeti tarafından Batı yönelimli politikaların oy desteğini alıp almayacağını gösterecektir. Eğer seçimlerde muhalefet güçlenirse, Rusya ile ilişkiler ve EAEU bağlantıları yeniden güçlenebilir. Tersi durumda, Ermenistan Batı ile entegrasyonunu hızlandırabilir. Her iki senaryo da bölgedeki ittifak yapılarını değiştirebilecek potansiyele sahiptir.