G7 Zirvesinde Hürmüz Boğazı ve İran Sorunu Merkeze Alındı

G7 ülkelerinin liderleri, Fransa'nın Evian kentinde gerçekleştirilen zirvenin merkezine İran ve Hürmüz Boğazı meselesini yerleştirdi. ABD Başkanı Donald Trump'ın boğazın cuma günü "tamamen açılacağına" dair beyanatı, Avrupalı müttefikler tarafından temkinli karşılanırken, yayılan güvenlik endişeleri ve mayın temizleme işlemleri konusundaki belirsizlikler tartışmaların odak noktası hâline geldi.

Zirvede Hangi Konular Gündeme Alındı

15-17 Haziran arasında gerçekleşen G7 toplantısında, jeopolitik istikrar ve ekonomik kaygılar başat rol oynadı. ABD, İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, Kanada ve Japonya'nın hükümet başkanları, Ukrayna'daki savaş, Ortadoğu gerilimi ve küresel ticaret sorunlarını ele aldıktan başka yapay zeka düzenlemeleri de tartışmaya açtı.

Ancak en büyük dikkat, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilere kısıtlama getirmesinden kaynaklanan krizin çözüme ulaştırılması girişimine yoğunlaştı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, bu stratejik boğazdan geçişlerin ücretsiz tutulması için "her şeyin yapılacağını" açıkça belirtti ve Fransız uçak gemisi Charles de Gaulle'ün bölgeye iki-üç gün içinde ulaşabileceğini söyledi.

Trump'ın Hürmüz İyimserliğine Avrupalı Tepkiler

Trump, zirvenin başında yaptığı açıklamada "gemilerin şu anda çıkmaya başladığını ve cuma günü boğazın tamamen açılacağını" ileri sürdü. Ancak Bloomberg'e bilgi veren G7 yetkililerine göre, grup bu tahminlere ciddi bir şüpheyle bakıyor.

İtalya Başbakanı Giorgia Meloni bile, ülkesinin katkısının Lübnan'daki çatışmaların durmasına bağlı olduğunu belirterek, sorunu tek bir ülkenin çabası ile çözülemeyeceğini ima etti. Trump'ın kendi yönetimi içinde dahi, boğazda yeniden seyir hakkı oluşturmanın haftasonu gerçekleşeceğine ihtimal veren uzman yok.

ABD'li üst düzey yetkililer, nakliyetin önemli ölçüde artmasının en az iki hafta sürebileceğini ve şubat ayında ABD ile İsrail'in İran'a saldırması önceki seviyelere dönüşün daha uzun zaman alacağını açıkça söyledi. Boğazda henüz temizlenmemiş mayınlar bulunduğu ve nakliyecilerin farklı risk toleransları gösterdiği de belirtildi.

Anlaşma Detayları ve Zaman Çizelgesi

Dünya güçleri arasında varılan mutabakat zaptında, boğazın 60 gün boyunca ücretsiz olarak açık kalacağı özelikle belirtilecek. ABD, bu hükmün nihai anlaşmaya dahil edilmesini bekliyorken, imza töreninin İsviçre'de yapılması planlanıyor.

Yetkililer metin yayınlanması konusunda farklı tarihler öne sürdü. Trump hafta sonunu işaret ederken, başka bir üst düzey ABD resmi, açıklamanın önümüzdeki iki gün içinde yapılabileceğini söyledi. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, imza töreninde hükümeti temsil etmesi bekleniyor.

Küresel Ekonomik Kaygılar

Boğazın kapanması, Avrupa ülkelerini enerji ve ticari malların fiyat artışı konusunda endişelendirecek düzeyde etki yarattı. Macron, özellikle uluslararası hukuk çerçevesinde boğazın açık tutulmasının gerekliliğini vurgularken, geçiş güvenliğinin sağlanması için Fransa-İngiltere'nin ortak bir deniz misyonu hazırlığında olduğunu bildirdi.

Zirveye Karşı Protestolar

Cenevre'de düzenlenen protestolarda yaklaşık 20 bin gösterici olay yerinde hazır bulundu. Çevre savunucuları, feminist grupları, Filistin hakları destekçileri ve küreselleşme karşıtları, G7 politikalarına karşı tepkilerini dile getirdi. Olaylar barışçıl başlamış olsa da, maskeli gruplar polisle çatışmaya girdi. Göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullanıldıktan sonra, bazı araçlarda yangın çıktı ve binaları hasar gördü.