İran'da Yönetim Krizi Derinleşiyor: Barış Görüşmeleri Çöktü, İç Çatışmalar Tırmandı

İran'ın önde gelen politika analisti ve diplomat kadrolarının bir kısmı, Trump yönetiminin devam eden baskısı karşısında herhangi bir uzlaşının imkansız olduğuna inandığını dile getiriyor. Bu gelişme, Tahran'ın dış politika stratejisini müzakere çabalarından ziyade savunma ve caydırıcılık gücünün korunmasına yönlendiriyor.

Müzakere Kapısının Kapanması

Mohammmed Bagher Galibaf'ın başkanlık kampanyasında yer alan ve bu yıl başında Amerika ile yapılan görüşmelere katılan Majid Şakeri, özellikle dikkat çeken bir figür haline geldi. Son dönemde Şakeri'nin açıklamalarında, yönetimdeki resmi görevinden bahsetmese de etkinliğini koruduğu, Tahran'ın entelektüel ortamında hala etkili olduğu anlaşılıyor. Şakeri'nin vizyonu — devrim idealleriyle akademik pragmatizmi birleştiren bir yaklaşım — İran'ın karar verici çevrelerine gittikçe yaklaşıyor.

Diyaloglarda dikkat çeken nokta, Şakeri ve diğer analitik çevreler gibi resmi danışmanların Trump yönetimiyle bir anlaşma ihtimalini tamamen yok saymasıdır. Bu bağlamda, İran'ın yeni politika hedefleri diplomasi kanalını açık tutmaktan çok, devam eden tehdidi aktif şekilde yönetmeye odaklanmıştır.

Devlet İçinde Yetki Boşluğu ve Güç Mücadelesi

Ali Hamanei'nin ölümünün ardından oğlu Mojtaba Hamanei'nin başa geçmesiyle, İran siyasetinin merkezinde bir zayıflama yaşanmıştır. Resmi açıdan yapısı korunan karar mekanizması, Hamanei'nin on yıllarla birikmiş siyasi ağırlığını yeni lider yeniden oluşturabilmiş değildir. İslam Devrimi Muhafız Ordusu ve düzenli ordu gibi güvenlik kurumları, ülkenin savunmasını ve caydırıcılık gücünü tekrar tesis etme konusunda ısrarcıdır. Buna karşılık sivil yönetim, ticaret, petrol gelirleri ve yeniden yapılanmaya öncelik vermeyi tercih etmektedir.

Devlet Yayın Kuruluşlarında Sansür ve Yönetim Çatışması

İç istikrarın zayıfladığı, Cumhubaşkanı Masud Pezeşkiyan'ın istifa söylentileri ve devlet medyasının tutarsız tutumu ile görülüyor. Pezeşkiyan, resmi açıklamada "istifa etmeyeceğim ve her şeyin üstesinden geleceğim" diyerek söylentileri yalanlamıştır. Ancak devlet televizyonu kanallarının, hükümete karşı kritik haberleri programa gömmeleri ve başsavcı Bakır Karrazi'nin Pezeşkiyan'ı 28 kez istifa teklif ettiği iddiasını ortaya atması, yönetim katmanlarındaki çatlakları gözler önüne sermiştir.

Nihai otorite Ali Hamanei'nin elinde olduğu eski sistem, Mojtaba Hamanei döneminde kurtarılan formal yapısına rağmen, karar alıcı gücün bu denli merkezi olmadığı bir ortama dönüşmüştür. Resmi medya organları — sert çizgideki Kayhan gazetesi, reformcu Cumhuriyet İslamı gazetesi — barış müzakereleri konusunda keskin iki kutba ayrılarak, devletin iç çizgisinin ne kadar kopuk olduğunu yansıtmaktadır.

Ekonomik Çöküş ve Güvenlik Endişesi Arasında Sıkışmış İran

Diplomatik tansiyonun yanında, İran ekonomisi ciddi baskı altındadır. Devlet kurumlarının müzakereyi savunanlar ile "batı boyunduruğu" argümanı kullanan güvenlik odaklarının çatışması, krizin çözülmesini engellemektedir. Bu denli bölünmüş bir karar mekanizmasında, uzun vadeli strateji belirlemek, barış ya da savaşa odaklanmaktan daha zorlayıcı hale gelmiştir.