Mahinur Özdemir Göktaş Çocuk Koruma Yasasını Savundu, Muhalefet Vazgeçme Yasası Dedi

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, suça sürüklenen çocuklara yönelik yeni düzenlemeyi savunurken, kanunun temel amacının çocukları cezalandırmak değil risk faktörlerini erken aşamada tespit etmek olduğunu vurguladı. Ancak muhalefet ve hukuk kuruluşları, teklifin çocuk koruma felsefesine aykırı olduğunu ve ceza ağırlığını artırdığını iddia ediyor.

Bakan Göktaş'ın Savunması: Koordinasyon ve Erken Müdahale

NTV'deki canlı yayın açıklamalarında Bakan Göktaş, Meclis'e sunulan teklifin Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Araştırma Komisyonu'nun çalışmalarına dayanarak hazırlandığını belirtti. Teklifin odağında, çocukların suç işlemeden önceki risk faktörlerini tespit etmek ve bu riskleri minimize etmek yer alıyor.

"Amacımız, çocuğun suça sürüklenmeden önceki riskleri, olduğu andan itibaren minimize etmek, ortadan kaldırmak. Adli sürece giren çocuklarla ilgili de sürecin en başından itibaren yargıyla ve ilgili bütün kurumlarla sıkı bir işbirliği içerisinde, etkin bir koordinasyon mekanizması oluşturmayı amaçlıyoruz." — Mahinur Özdemir Göktaş

Teklife göre, çocuğa yönelik tedbir mekanizmaları tek çatı altında toplanacak ve valilikler bünyesinde kurulan komisyonlarla durumlar vaka bazında takip edilecek. Bakanlık merkezinde ise bir izleme sistemi oluşturularak tedbirlerin etkin uygulanması kontrol edilecek.

Muhalefet: "Vazgeçme Yasası"

Birçok hukuk ve sosyal hizmet kuruluşu ise teklifin adını bile eleştiriyor. Muhalefet sözcülüklerinden ve sol kanat basında teklifin "çocuk koruma yasası değil, vazgeçme yasası" olarak nitelendirilmesi yaygınlaşmış durumda.

Muhalefete göre, teklifin en problemli yönü şu noktada: eğer kanun yasalaşırsa, 15-18 yaş arasındaki çocuklara cinayet gibi ağır suçlarda müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilebilecek. Ayrıca çocukların infaz rejimi sertleştirilecek, cezalarına eğitim evlerinde değil kapalı cezaevlerinde başlanacak.

Eleştirenlere göre, bu yaklaşım bir çocuğu müebbet hapse mahkûm etmenin hangi suçu önleyeceği, hangi çeteyi çökerteceği, hangi yoksulluğu biteceği sorularını yanıtsız bırakıyor.

Gerçek Sorunu: Eğitim Kopuşu ve Sosyal Yozlaşma

Meclis komisyonunun cezaevlerindeki 6.137 çocukla yaptığı araştırmanın sonuçları, sorunun çok daha derin olduğunu ortaya koymaktadır. Veriler gösteriyor ki, cezaevi çocuklarının yüzde 52,8'i adli sürece girmeden çok önce okulu bırakmıştır.

Eğitim istatistikleri durumun cidiyetini vurgulamaktadır. Son eğitim-öğretim yılında toplam öğrenci sayısı 753 bin 742 azalarak 17 milyon 956 bine gerilemiştir. Lise çağında net okullaşma oranı bir yıl öncesine kıyasla 4,8 puan düşerek yüzde 86,4'e inerken, lise çağındaki (14-17 yaş) her 7 gençten 1'i — yani yüzde 13,6'sı — şu an eğitim sisteminin tamamen dışındadır.

Bu veriler, çocuk suçluluğunun sadece bireysel sorumluluk ve ceza meselesi değil, sistem ve toplumsal başarısızlık meselesi olduğunu ortaya koymaktadır. Son iki yılda erkekler arasında lise çağı okullaşmasında 8,4 puanlık, kızlar arasında ise 7,7 puanlık düşüş yaşanmıştır.

Dünyada Nasıl Yapılıyor?

Dış örnekler göstermektedir ki, ağır suç işleyen çocukların yargılanması tüm dünyada tartışılmakta, ancak ceza ağırlığındansa rehabilitasyon ön plana çıkmaktadır.

İngiltere, Avrupa'da çocuk ceza sorumluluğunun en düşük yaş sınırına sahip ülkelerden biridir; 10 yaşından itibaren çocuklar ceza hukuku kapsamında sorumlu tutulur. Ancak cinayet gibi ağır suçlarda bile müebbet cezasının hafifletilme ihtimali, davranış ve ıslah durumuna bakılır ve toplum güvenliği esas alınır.

ABD'de ise eyaletler arasında farklılık bulunmakla birlikte, bazı eyaletlerde çocuk adalet sistemi gözden geçirilmektedir. Söylentilere göre, Amerika'da çocuk suçlulardan ötürü 2 bin 225 çocuk ömür boyu hapse çarptırılmıştır; ancak bu rakam tartışmalıdır ve ıslah olanağı arayan reform hareketleri devam etmektedir.

Sonraki Adımlar ve Belirsizlik

Teklifin Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde görüşülmesi, muhalefet partileri, hukuk akademisyenleri, çocuk hakları kuruluşları ve sosyal hizmet örgütlerinin yoğun tepki göstermesinden sonra yavaşlamıştır. Henüz yasalaşmamış olan teklifin, komisyon görüşülmelerinde nasıl değişikliğe uğrayacağı belirsizdir.