Ortak Türk Alfabesi Projesi Astana'da Yeni Aşamaya Geçti

Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından öncü rol üstlenilen Ortak Türk Alfabesi projesi, Astana'da atılan son adımlarla somut uygulamaya geçiş evresine girdi. Türk Akademisi ile Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) eşgüdümünde yürütülen komisyonun 4. toplantısında, alfabenin pratik kullanımını belirleyecek ilke ve mekanizmalar resmileştirildi.

Yeni Rehber İlkeler ve Alfabe Varyantları

Toplantının en önemli kararı, "Ortak Türk Alfabesi'nin Kullanımına İlişkin Önerilen Kılavuz İlkeleri" belgesinin kabul edilmesidir. Bu doğrultuda, eylül ayında Bakü'de oluşturulmuş olan 34 harfli Ortak Türk Alfabesi temel alınarak hazırlanan Kazak ve Kırgız alfabe varyantları ilk kez resmen onaylanmıştır.

Söz konusu kılavuz belge, alfabenin eğitim kurumlarında, akademik çalışmalarda, yayımcılık sektöründe, medyada ve özellikle dijital iletişim platformlarında tutarlı ve koordineli bir şekilde uygulanmasını sağlayacaktır.

Hangi Ülkeler Katılıyor?

Komisyonun 4. toplantısına Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'den resmi delegeler katılmıştır. Türk Akademisi Başkanı Prof. Dr. Şahin Mustafayev, açılışta yaptığı konuşmada, projeye yönelik ilginin akademik çevrelerde, eğitim kurumlarında ve kamuoyunda önemli ölçüde arttığını vurgulamıştır.

Mustafayev, "Alfabenin doğru, tutarlı ve ortak bir anlayış çerçevesinde pratik olarak uygulanabilmesi için kapsamlı bir kılavuz hazırlanması hayati bir önem taşıyor" ifadelerini kullanarak, bu adımın stratejik değerini ortaya koymaktadır.

34 Harfli Sistem Nasıl Çalışıyor?

Ortak Türk Alfabesi, mevcut Türkiye Türkçesi'nin 29 harfini aynen korurken, Kazak, Kırgız ve Azerbaycan Türkçelerindeki özgün sesleri karşılamak için 5 yeni harf ilave etmektedir. Bu tasarım, Türk dillerinin birbirleriyle yazılı iletişiminde engel olmayan, fakat kendi sesliliğini ve dilsel özelliklerini de muhafaza eden bir çözümdür.

Proje kapsamında, TDK akademik birikimi ve kuruluşsal misyonuyla, alfabenin pratik kullanımına ilişkin eğitim materyalleri, bilimsel çalışmalar ve dijital içeriklerin hazırlanmasında öncü rol oynayacaktır.

Zaman Çizelgesi

• 2022: Ortak Türk Alfabesi Komisyonu, Türk Akademisi bünyesinde ve TDT koordinasyonunda kurulmuş.
• 11 Eylül 2024: Bakü'de gerçekleştirilen 3. toplantıda, 34 harften oluşan Ortak Türk Alfabesi kabul edilmiş.
• Yakın dönem (Astana toplantısı): Kazak ve Kırgız varyantları resmileştirilmiş, uygulama kılavuzu onaylanmıştır.

Uygulamaya Geçiş Süreci

Toplantıdan çıkan sonuç bildirgesi doğrultusunda, kabul edilen alfabe yapılarının eğitim, bilim, yayımcılık, medya ve dijital iletişim alanlarında eş güdümlü adımlar atılması kararlaştırılmıştır. TDK, alfabenin kurumlarda ve yaygın kullanımda yer alması için gerekli olan eğitim programlarının ve dijital araçlarının geliştirilmesine liderlik edecektir.

Uzmanlar, Astana'da atılan bu son adımla, Türk halklarının birbirlerinin yazı dillerini, edebiyat eserlerini ve akademik yayınlarını doğrudan, çeviriye ihtiyaç duymaksızın anlayabilmesi yolunda önemli bir entegrasyon zemininin kurulduğunu belirtmektedir.