Tuna Nehri Çekildi, 2 Bin Yıllık Taş Küre Tarihi Ortaya Çıkardı

Orta Avrupa'yı etkileyen aşırı kuraklık, Tuna Nehri'nde su seviyesini 23 santimetreye kadar düşürerek rekor kırdı. Budapeşte'deki ölçüm istasyonunda çarşamba günü kaydedilen bu değer, salı gününe kıyasla 5 santimetre daha alçaktır. Nehrin tarihî yatağının geniş bölümleri suya çekilince, Macar arkeologların ilgisini çeken bir keşif gün yüzüne çıktı: Visegrad yakınlarında bulunan, 2 bin yıllık olduğu düşünülen taş küre.

Nehir Yatağında Gün Yüzüne Çıkan Tarihin Tanıkları

Bir okuyucunun birkaç gün önce Visegrad yakınlarında nehir tabanında bulduğu taş küre, Matyás Király Müzesi'ne bildirildi. İlk değerlendirmelere göre bu nesne, geçmiş yüzyıllarda Visegrad Kalesi'ni muhasara eden ordular tarafından mancınık adı verilen katapult benzeri silahlarla fırlatılan taş mühimmatı olabilir. Müze müdürü ve arkeolog Gergely Buzas, konuyla ilgili çalışmaların gelecek hafta başlayacağını belirtmiş, bölgede bu tür buluntuların sanıldığından daha yaygın olduğunu ifade etmiştir.

Buzas'ın açıklamalarına göre, Visegrad Kalesi tarih boyunca kuşatmalar sırasında yüzlerce taş gülleyle bombardımana tutulmuştur. Müzenin koleksiyonunda de benzer örnekler yer almaktadır. Taş kürelerin kesin yaşını belirlemek mümkün olmasa da, arkeologlar dönemine ilişkin tahminlerde bulunabilmektedirler. En geç 16. yüzyıla kadar kullanılan bu silah, ancak geçmişleri çok daha eskilere, hatta Roma dönemine kadar uzanmaktadır. Bölgede Roma çağında da bir kale bulunuyordu ve o dönemde de taş fırlatan savunma sistemleri kullanılıyordu.

Macaristan'ın Su Krizi ve Enerji Tehdidi

Tuna Nehri'ndeki bu kritik su seviyesi düşüşü, yalnızca arkeolojik keşifleri değil, aynı zamanda güncel tehditler de ortaya koymaktadır. Macaristan Su İşleri Genel Müdürlüğü'nün verileri, durumun ne kadar vahim olduğunu göstermektedir: öğle saatlerinde hafif bir yükselişle 25 santimetreye çıkan su seviyesi, uzmanların "kayda değer bir toparlanma" beklememesi konusundaki endişelerini artırmıştır. Yazın ikinci büyük sıcak hava dalgasının bölgeyi etkilemeye başlamasıyla kuraklık sürecek olması, durum hakkında daha kötümser tahminler getirmektedir.

Su seviyesi düşüşü, yalnızca arkeoloji ve tarih için değil, modern altyapı için de ciddi sorunlar yaratmaktadır. Macaristan'ın enerji güvenliğinde önemli rol oynayan nükleer santralı, Tuna Nehri'nin su seviyesinin bu ölçüde düşmesiyle sorunla karşı karşıya kalmıştır. Santral, soğutma suyu kaynağı olarak nehre bağlı olduğundan, su seviyesi bu seviyelere inince santralın üretiminin azaltılması veya geçici olarak durdurulması ihtiyacı ortaya çıkabilir.

Avrupa Genelinde Nehir Taşımacılığı Felç Durumda

Macaristan'ın problemi sadece sınırlarında sınırlı değildir. Batı'da Almanya, Ren Nehri'ndeki su seviyesi düşüşüyle çok daha acil bir kriz yaşamaktadır. Orta Ren'deki Kaub ölçüm noktasında su seviyesi 29 santimetreye kadar inmiş, 2018'den bu yana görülen en düşük değeri kırmıştır. Uzmanlara göre, su seviyesi 32 santimetrenin altına indiğinde yakıt tankerlerinin yaklaşık yüzde 95'i ekonomik şekilde yük taşıyamamaktadır.

Bu durum, Almanya'nın yakıt arzında ciddi sıkıntılara yol açmış, taşımacılık maliyetleri son yılların rekorlarına ulaşmıştır. Ton başına daha önce 20-25 Euro olan nakliye ücretleri, bazı hatlarda 150 Euro'ya kadar çıkmıştır. Özellikle Kuzey Ren-Vestfalya, Rheinland-Pfalz, Hessen ve Baden-Württemberg eyaletlerinde yakıt arzında ciddi sıkıntılar yaşanabileceği belirtilmektedir. Gemiler normal kapasitelerinin sadece yüzde 10'unu taşıyabilir hale gelmiştir.

Ren Nehri kıyısındaki rafineriler de benzer sorunlarla karşı karşıyadır. Üretim sırasında ortaya çıkan ağır yakıtın taşınamaması halinde depolama kapasitesinin dolması, rafinerilerin üretimi azaltmasını veya geçici olarak durdurmasını zorunlu kılabilir. Uzmanlar, yakın günlerde yağış görülmemesi durumunda, hem akaryakıt arzındaki sıkıntının hem de pompa fiyatlarındaki artışın daha belirgin hale geleceği konusunda uyarıda bulunmaktadır.

Bisiklette Nehir Yatağında Yolculuk

Krizin ölçüsünü gösteren alaycı bir sahne, Macar Bisikletliler Kulübü Başkanı Kürti Gabor Dezsö tarafından yaşanmıştır. Dezsö, Budapeşte'den Vac'a kadar olan mesafeyi nehir yatağında bisiklet sürerek tamamlayabilmiştir. Bu yolculuk, Tuna Nehri'nin ne denli çekildiğinin en somut kanıtı olmuştur.