1915 Çanakkale Köprüsü'nde Limak İnşaat Kontrolü Ele Aldı, Devlet 281 Milyon Euro Ödedi

1915 Çanakkale Köprüsü'nün işletmesini yürütecek Çanakkale Otoyol ve Köprüsü İnşaat Yatırım ve İşletme AŞ'de yapılan değişim, şirketin geleceğini belirleyen bir dönüm noktası oluşturdu. Geçtiğimiz hafta gerçekleştirilen sözleşme tadiliyle Limak İnşaat, hissesini yüzde 25'ten yüzde 38,40'a çıkararak kurucu ortaklar arasında en güçlü konuma geldi. Bu hamle, kritik kararlar üzerinde yasal blokaj hakkı da dâhil olmak üzere şirkete kontrol yetkisini verdi.

Sermaye Artırımı ve Ortaklık Yapısının Değişimi

Yapı-İşlet-Devret (YİD) modeli ile hayata geçirilen köprünün ortaklık yapısı, 2,1 milyar liralık sermaye artırımı sonucunda köklü bir dönüşüm yaşadı. Limak İnşaat, 777,5 milyon lirayı nakit olarak karşılayarak diğer ortaklardan ayrıştı. Söz konusu sermaye artırımının ardından DL İnşaat, SK Ecoplant ve Yapı Merkezi'nin hisseler eşit şekilde yüzde 20,53 seviyesine geriledi.

Limak'ın yüzde 38'i aşması, şirketin Uygulama Sözleşmesi'nde yapılacak değişiklikler, uyuşmazlık çözümü prosedürleri ve hisse devirlerine ilişkin kararlar başta olmak üzere proje yönetiminin en kritik noktalarında yasal yetkiye sahip kılındı.

Devletin Artan Mali Yükü: Garanti Farkı Ödemeleri

Köprünün finansal sürdürülebilirliği konusu giderek daha çetrefil bir hale geldi. Sözleşmeye göre günlük 45 bin araç (yıllık 16,4 milyon) geçiş garantisi verilmiş, her araç başına 15 avro artı yüzde 8 KDV ücret öngörülmüştü. 2024 yılında ise köprüden sadece 2 milyon 684 bin araç geçiş yaptı. Bu, sözleşmede yer alan rakamların yüzde 80'den fazla altında kalma anlamına geldi.

Hedef ile gerçekleşme arasında oluşan bu devasa fark, Devlet Bütçesi'ne ağır bir külfet yükledi. Tek başına 2024 yılında 281 milyon avro fark ödemesi yapılması gerekmişti. Göçkün kuru, 2017'de ihale yapıldığı zaman 4,1 TL iken bugün 53 TL seviyesine çıkması, devlet yükünün matematiksel olarak nasıl katlanarak arttığını da açık etmektedir.

Proje Verisinde Derin Tutarsızlık

Trafiğe açıldığından bu yana köprü, öngörülen kullanım seviyesini tutturamamıştır. İdeal şartlarda dönem dönem arttırılması gereken ücret seviyeleri, devlet kasasından çıkan ödemelerle dengelenmeye çalışılmaktadır. Nihat Özdemir'in yönettiği Limak'ın kontrolü ele alması, projenin geri kalan 16 yılında işletme stratejisini kimin belirleyeceği sorusunu da gündeme getirmektedir. Özellikle ücret artışları, reklam geliri yaratma çabaları ve alternatif gelir kaynakları konusunda Limak'ın söz sahibi olması bekleniyor.

Önümüzdeki Dönem için Beklentiler

Köprü işletmesini 2040 yılına kadar devam ettirmek üzere Limak'ın yönetiminde bulunması, ekonomik açıdan kritik bir eşik oluşturmuştur. Sözleşme kapsamında yapılacak tüm düzenlemeler artık yüzde 38,40'lık pay sahibinin onayına tabi hale gelmiştir. Araç trafiğinin artırılması için yapılacak pazarlama çalışmaları, alternatif rota olarak kullanıcıların tercihini değiştirmeye yönelik stratejiler, hatta ücret yapısında yapılacak revizyon teklifleri Limak'ın inisiyatifinde olacaktır.