ABD-İran Anlaşması Petrol Piyasasını Sarstı: Hürmüz Boğazı Yeniden Açılıyor

ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından dijital ortamda imzalanan anlaşma, savaşın durdurulması ve taraflar arasındaki sorunların görüşmelerle çözülmesini öngörüyor. 14 maddelik mutabakat zaptıyla Hürmüz Boğazı'ndaki ticaret yolunun yeniden aktif hale gelmesi bekleniyor. Bu gelişme, küresel petrol piyasasında belirgin fiyat düşüşü tetiklemiş ve yatırım piyasalarında kısa vadeli iyimserlik yaratmıştır.

Petrol Piyasası Hızla Tepki Verdi

Anlaşmanın açıklanmasından sonra Brent ham petrolünün varil fiyatı 80 dolar seviyelerine indi. Bu hafta içinde petrol piyasası tarihinin en büyük arz şokunun hafifletilmesiyle fiyatlar yaklaşık yüzde 9 düşerken, Batı Teksas türü (WTI) ham petrol ise 77,49 dolar civarında işlem gördü. Brent petrolünün dünkü kapanışta 79,85 dolar ile günü tamamlamasından sonra bugün öğle saatlerinde 80,30 dolara yükselişe geçmesi, yatırımcıların tutumundaki çalkantılı seyri gösteriyor.

Wall Street ve Küresel Borsalar Dalgalı Hareket Ediyor

ABD hisse senedi piyasaları anlaşmanın haberiyle başlangıçta pozitif tepki verdi. S&P 500 endeksi yüzde 1,1 yükselirken, çip üreticileri sektörü yüzde 6,4 artış kaydetti. Bu hareketin ardında enflasyon risklerinin azalacağına dair beklenti yer aldı. Tahvil getirilerinin düşmesi ve merkez bankasının faiz artırma endişesinin hafiflemesi borsalar için destekleyici ortam oluşturdu.

Ancak Avrupa ve Asya piyasaları bu iyimserliği tam olarak paylaşmadı. MSCI dünya hisse senetleri endeksi haftalık kazancının bir kısmını geri verdi. Asya hisse senetleri endeksi, önceki beş günlük rekor yükselişten sonra yüzde 1,1 değer kaybetti. Dolar ise çoğu ana para birimi karşısında değer kazandı; bu da hafta sonuna doğru riskten kaçınma eğiliminin belirtisi sayılıyor.

Müzakere Süreci Belirsizlik Barındırıyor

Anlaşmanın imzalanmasına rağmen taraflar arasında teknik ayrıntılar henüz tam netlik kazanmadı. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance tarafından açıklanan 60 günlük müzakere süreci resmi olarak başladı. Vance'in açıklamasına göre, İran Hürmüz Boğazı'ndaki hiçbir gemiye ateş açmadığını ve taahhütleri yerine getirdiğini ifade etti. Amerika ise deniz ablukasında bir düzineden fazla geminin geçişine izin vererek anlaşmanın ilk aşamasındaki yükümlülüğünü yerine getirdi.

Buna karşın İsviçre'nin Bürgenstock kasabasında yapılması planlanan görüşmeler iptal edildi. JD Vance'in İsviçre seyahati şimdilik ertelenmişti; bu harita yatırımcılar arasında belirsizlik yaratmıştır. Söz konusu toplantıya katılacak taraflardan henüz yeni tarih açıklanmadı.

İddialar ve Belirsiz Sinyaller

Anlaşma imzalanmasına rağmen bölgedeki gerginlik tamamen ortadan kalkmadı. Bazı raporlara göre İsrail ordusu 17 Mayıs'ta uzatılan 45 günlük ateşkes duyurusundan sonra da Lübnan'ın güneyine yönelik hava ve topçu saldırılarını sürdürmeye devam etti. Lübnan'ın kuzey kesimlerinde yer alan Nebatiye ve çevresindeki yerleşim alanları hedef alındı. Bu gelişme, jeopolitik risklerin anlaşmayla birlikte tamamen ortadan kalkmadığını gösteriyor.

Ayrıca Trump'ın medya röportajında konuşuğu "sınırsız" güç kullanma yetkisi hakkındaki ifadeleri de yatırımcılar tarafından ilgi ile takip ediliyor. Analitik kuruluş eToro'nun Asya Pasifik ve Orta Doğu baş analisti Josh Gilbert, müzakere sürecinin uzun ve karmaşık olabileceğini vurgulayarak, "jeopolitik belirsizlik ortadan kalkmış gibi görünse de, piyasalar bu durumun hızla bozulabileceğini defalarca öğrendi" şeklinde değerlendirme yaptı. Yatırımcıların, kusursuz bir anlaşma sağlanana ve Hürmüz Boğazı'ndaki trafik tam anlamıyla normale dönene kadar temkinli davranması bekleniyor.

Küresel Ekonominin Enflasyon Cephesi

Anlaşmanın en önemli ekonomik çıktısı petrol fiyatlarının düşmesiyle enflasyon baskısının hafifleme ihtimalidir. İthal maliyetlerinin azalması, özellikle gelişmekte olan ülkeleri etkileyebilir. Ancak Fed'in faiz artırımına ilişkin karar beklentisi ve dolar güçlenmesi küresel piyasalardaki hareketi kısıtlamaya devam ediyor.