ABD'nin Yeni Gümrük Vergisi Hamlesinde Türkiye Yüzde 12,5 Oranıyla Karşı Karşıya Kaldı

Birleşik Devletler Başkanı Donald Trump yönetimi, zorla çalıştırma yoluyla üretildiği iddia edilen ürünlere karşı gümrük vergisi kararı açıkladı. Türkiye, Çin, Hindistan, Japonya, Güney Kore, Brezilya ve İsviçre yüzde 12,5 oranında vergi uygulanacak ülkeler arasında yer aldı. Bu oran, Kanada, Meksika ve Avrupa Birliği'ne önerilen yüzde 10'un üzerinde bulunuyor.

Önerinin Hukuki Zemini ve Uygulama Süreci

Ticaret Temsilciliği Ofisi tarafından hazırlanan önerge, 1974 Ticaret Yasası'nın 301. Maddesi kapsamında yürütülen soruşturmalar neticesinde oluşturuldu. Yeni tarifeler derhal yürürlüğe girmeyecek; öncelikle kamuoyunun yazılı görüşleri 6 Temmuz'a kadar toplanacak, ardından 7 Temmuz'da başlayacak kamu duruşmalarında tartışılacak. Resmi açıklama yapılmamış olsa da, nihai kararın bu duruşmalardan sonra belirlenebileceği bekleniyor.

Türkiye'nin Mevcut Vergi Yükü

Önerilen ek vergiden bağımsız olarak, Türk şirketler zaten ABD piyasasında yüksek tarife oranlarıyla mücadele ediyor. İktisadi İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) verilerine göre, Türkiye ABD'ye yapılan ithalatta dördüncü en yüksek efektif gümrük vergisini ödemekle karşı karşıya. OECD ortalaması yüzde 6,7 iken, Türk ihracatçılar şu anda yüzde 13,55'lik bir oran ile vergilendirilmekte. Önerilen yüzde 12,5'lik ek vergi, bu yükü önemli ölçüde artıracaktır.

Muaf Tutulan Ürünler ve Gerekçe

Tarife planının bazı ürün kategorilerini kapsam dışı bıraktığı belirtiliyor. Sığır eti, domates, muz, kahve ve portakal suyu gibi temel gıda ürünleri ile halihazırda farklı vergilere tabi metaller, yakıtlar ve kimyasallar yeni tarifelerin dışında tutulmuş. Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, zorla çalıştırılan işçiler tarafından üretilen malların haksız rekabet yarattığını ve bu pratiklere artık izin verilmeyeceğini dile getirdi.

Türkiye-ABD Ticaretindeki Diğer Sorunlar

Gümrük vergisi kararı, iki ülke arasındaki mevcut gerilimi daha da derinleştirebilir. İran yaptırımlarını deldiği iddiasıyla ABD tarafından dava açılan Halkbank meselesinin devam etmesi, karar ortamını ağırlaştırıyor. ABD, Halkbank davasını 11 Mart'ta 90 gün süreyle askıya almıştı; bu sürenin temmuz ortasında sona ermesi ve mahkemenin kararını açıklaması bekleniyor. Bazı kaynaklara göre, vergi kararı bu kritik sürecin ortasında açıklanması dikkat çekici bulunmakta.

Spekülasyonlar ve İddialar

Dünyanın en büyük varlık yönetim şirketi BlackRock'ın Halkbank'ı satın almak istediği yönünde söylentiler ortaya çıktı. Bu dedikodular, Halkbank hissesi ve borsa endeksinde kısa süreli dalgalanmalar yaratsa da, henüz bu iddiaları destekleyen resmi bir haber akışı ya da açıklama bulunmuyor.