Petrol Fiyatları İran-ABD Gerginliğinden Sonra Dalgalanmaya Devam Ediyor

Orta Doğu'daki İran-ABD gerginliği petrol piyasasını şiddetle sarsarken, Hürmüz Boğazı'ndan geçen küresel petrol ticaretinin dörtte biri kesintiye uğrama riski taşıyor. Bir Apache helikopterinin düşmesiyle başlayan karşılıklı saldırılar, enerji fiyatlarında kısa vadeli ani yükselişler yaratsa da, çatışmanın daha geniş çaplı bir tırmanışa dönüşmeyeceği beklentisiyle piyasalar kısmi olarak sakinleşti.

Hürmüz'de Kriz Ayak Basıyor

Salı günü Hürmüz Boğazı yakınlarında ABD'ye ait bir Apache helikopterinin düşürülmesi sonrasında kurulan gerilim zinciri, enerji piyasasında ani dalgalanmalar oluşturdu. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'ın askeri gözetleme kabiliyetleri ve hava savunma tesislerini hedef alan operasyonları gerçekleştirdiğini açıklarken, İran yönetimi karşılık olarak Hürmüz Boğazı'nda tüm deniz trafiğini kapatma kararı aldığını duyurdu.

Bu açıklama, küresel enerji tedarik zincirinde yaşanan en ciddi tehditlerden birine işaret etti. Hürmüz Boğazı'ndan geçen ham petrol ve petrol ürünleri deniz yoluyla yapılan küresel ticaretinin yaklaşık yüzde 25'ini, LNG sevkiyatlarının ise yüzde 20'sini temsil ediyor. Böylesi büyüklükte bir aksamanın fiyatlara yansımaması imkânsız görünüyordu.

Fiyat Sarsıntıları

Hürmüz Boğazı kapanış tehdidi duyurulduğu ilk saatlerde Brent petrol varil başına 95,20 dolara ulaştı. ABD ham petrolü (WTI) ise 92,30 dolara yükseldi. Ancak ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth'in operasyonun tamamlandığını açıklamasının ardından piyasalar hızla geriledi. Brent petrol bir önceki günden yaklaşık yüzde 3 oranında değer kaybederek son 7 hafta içerisindeki en düşük seviyelerine indi.

Ekonomiye Yayılan Dalgalar

Enerji fiyatlarındaki dalgalanma sadece benzin pompalı istasyonlarında görülmüyor. Tarımsal üretim maliyetleri başta olmak üzere gıda fiyatları, gübre ve amonyak piyasaları da bu krizden derinden etkileniyor. Orta Doğu referans fiyatlarına göre amonyak fiyatları son dönemde yüzde 59 arttı, gübre fiyatları ise yüzde 39 yükselmişti.

Ekonomist Dr. Cem Özgüzel, Dr. Filiz Unsal ve Yannick Hemmerle'nin analiziyle yapılan hesaplamalara göre, sınırlı aksama senaryosunda bile küresel ekonomik büyüme 2025'teki yüzde 3,4 seviyesinden 2026'da yüzde 2,8'e yavaşlayabilir. Aynı dönem için G20 ülkelerine ait enflasyon oranı yüzde 4,0 seviyesine çıkması bekleniyor. Bu durumda hükümetler, haneleri ve işletmeleri desteklerken aynı zamanda bütçe üzerindeki kalıcı yükleri minimize etmek arasında zor bir denge kurmak zorunda kalıyor.

İddialar ve Açıklamalar

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, helikopterin İran tarafından düşürülüp düşürülmediğine dair doğrudan bir değerlendirmede bulunmamış, ancak bölgedeki yabancı güçlerin "insan hataları, basit kazalar veya çapraz ateşe yakalanma ihtimali nedeniyle sürekli risk altında olduğunu" ifade etmişti. Erakçi, riski azaltmanın en iyi çözümünün söz konusu güçlerin çekilmesi olduğunu vurgulamıştı.

Buna karşılık İran'ın en üst düzey müşterek askeri komutanlığı, Bahreyn'deki ABD Beşinci Filosu'nun insansız hava araçlarıyla hedef alındığını, Ürdün'deki Muvaffak Salti Hava Üssü'nün füze saldırılarına maruz kaldığını açıklamıştır. Bahreyn İçişleri Bakanlığı ise ülkede hava raid alarmlarının çaldığını doğrulayıp vatandaşlardan güvenli bölgelere gitmelerini talep etmişti.

Uzun Vadeli Beklentiler

Nisan ayında ateşkes çerçevesinde gözlemlenen geçici normalleşme, mayıs sonu itibarıyla yerini yeniden gerginliğe bırakmıştır. Petrol stokları önemli ölçüde azalırken, somut bir diplomatik ilerleme sağlandığına dair henüz herhangi bir resmi açıklama yapılmamıştır. Piyasa analitikleri, gelecek günlerde enerji fiyatlarının jeopolitik gelişmelere son derece duyarlı kalacağını göstermektedir.