Mehmet Şimşek Savaşın Enflasyona 5 Puanlık Baskı Yaptığını Açıkladı

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, CNN Türk'teki açıklamalarında küresel enerji ve kimya endüstrisinin temelini oluşturan bölgedeki çatışmanın Türkiye ekonomisine 5 puanlık ilave enflasyonist baskı yarattığını belirtti. Şimşek, sadece petrol ve doğalgaz fiyatlarının değil, gübre üretiminden yarı iletken malzemelere kadar geniş bir yelpazedeki hammadde arzının kesintiye uğramasının dolaylı etkileri nedeniyle durumun çok boyutlu olduğunu vurguladı.

Enerji Şoku Nasıl Yayılıyor?

Bakan Şimşek'in açıklamalarına göre, Hürmüz Boğazı çevresindeki petro kimya üretim tesisleri küresel tedarik zincirinde kritik bir konuma sahip. Gübre üretiminin üçte birinden fazlasının bu bölgede gerçekleştiği belirtilen durumda, gübreye bağımlı tarım verimliliğinden çip üretiminin temel girdilerine kadar pek çok sektör etkileniyor.

Doğrudan enerji maliyeti artışından sonra ikinci ve üçüncü seviye etkiler ortaya çıkıyor. Giyim sektöründe polyester fiyatlaması petro kimya ürün fiyatlarına bağlı kalırken, global faiz oranlarının yükselmesi nedeniyle finansal koşullar sıkılaşıyor. Şimşek, bu şekilde Türkiye gibi enerji ve kimya ürünlerini dışarıdan ithal eden ülkelerin dış ticaret dengesi olumsuz etkileniyor olduğunu ve küresel büyüme hızının düşmesi nedeniyle ihracat talebinin azaldığını söyledi.

Beklentiler Geride Kaldı

Krizin başında uluslararası analitikler ve Amerika Birleşik Devletleri'ndeki ileri gelen isimler, çatışmanın birkaç hafta içinde sona ereceğini tahmin etmişti. Ancak 200 günü aşan süreç, öngörülerin ne denli güvenilmez olduğunu ortaya koydu. Uluslararası Enerji Ajansı'nın petrol fiyatını varil başına 65 dolar öngörmesine rağmen, fiyatlar 118 dolara ulaştı.

Şimşek, geçmiş enerji krizlerinde 4,5 milyon varil petrol arzı etkilenirken, mevcut durumda 20 milyon varil seviyesinde kesinti yaşandığını söyleyerek, günümüz şokun ölçek itibariyle öncekilerden daha büyük olduğuna dikkat çekti. Enflasyonun savaş olmaksızın yüzde 20 civarında kalmış olacağı tahmin edilirken, mevcut fiyatlandırmalara göre yüzde 25-26 seviyelerine çıkması bu ek baskının somut kanıtı.

Yönetim Kapasitesi ve Tamponlar

Bakan, çatışmanın ekonomiye olumsuz etkisinin önemli ancak yönetilebilir düzeyde olduğunu vurguladı. Özellikle 2023'te yaşanan depremler sonrasında makro finansal istikrar sağlamaya yönelik tasarlanan programın, şu anda yaşanan şoklara karşı ön tampon görevi gördüğünü belirtti. Hazine'nin depo ettiği döviz rezervleri ve cari açığın kontrol altında tutulması stratejisinin bu dönemde kritik rol oynadığı ifade edildi.

Şimşek, 2023-2024 döneminde makro finansal açlığa odaklandıktan sonra, 2024-2025 yıllarında dezenflasyonun başlaması ve cari dengenin yönetilebilir seviyede kalması hedefini belirlediğini söyledi. Bu çerçevede, soğuk finansal koşullar ve uluslararası faiz oranlarının yükselmesi Türkiye'nin kontrolünde olmayan dış faktörler olsa da, iç disiplinin korunması gerektiği vurgulandı.

Tarım ve Doğal Afetler

Bakan, sadece savaşın değil, geçen yıl yaşanan zirai donun ve yazın olumsuz hava koşullarının da enflasyonist baskı yarattığını belirtti. Meyve üretimindeki ciddi kayıplar ile kuraklık nedeniyle ürün veriminin düşmesi, gıda fiyatlarında ilave artışlara neden olmuş durumda.