Shell, Nijerya'da Kirliliğin Kanıtını Bildiği Halde Yıllar Boyunca Petrol Pompalamaya Devam Etti

İngiliz petrol devi Shell, Nijerya'nın güney bölgesindeki Nembe Creek Trunk Line boru hattında meydana gelen yaygın çevre kirliliğinin farkında olduğunu bilerek, söz konusu altyapı vasıtasıyla ham petrol pompalamaya devam etmiştir. BBC tarafından ele geçirilen iç belgeler, kendi standartlarını aşan operasyon riskleri konusunda şirketin kıdemli yöneticilerinin yıllar öncesinden uyarı verdiğini ortaya koymaktadır.

Belgelerin Ortaya Koydukları

2008 yılına kadarlanabilecek e-postalar ve sunum dosyaları, Shell yönetiminin Nijerya'nın en büyük petrol üreticisi konumundaki ülkede afrikadaki en kritik hattlarından birinin çalıştırılması sırasında yaşanacak sorunları uzun süredir önceden bildiğini göstermektedir. Söz konusu 96 kilometre uzunluğundaki boru hattı, günlük 150 bin varil petrol taşıyabilecek kapasiteye sahip olup, çok sayıda hırsızlık ve altyapı arızasından dolayı defalarca sızıntıya uğramıştır.

Niger Delta'nın nehir ve mangrove bölgelerinde yaşayan toplulukluk, 2011 ile 2013 yılları arasında meydana gelen 100'den fazla petrol sızıntısı nedeniyle Shell'i sorumlu tutarak Birleşik Krallık mahkemelerine dava açmıştır. Kaçak petrol hırsızlığı ve yasa dışı rafinerilerde yapılan işlemler sonucunda ortaya çıkan bu olaylar, bölge sakinlerinin sağlığını, çevresini ve geçim kaynaklarını önemli ölçüde hasar görmüştür.

Şirketin Kendi Standartlarını İhlali

Greenpeace Afrika kampanyacılarının değerlendirmesine göre, Shell'in kendi teknik kuralları boru hattının belirli bölümlerini "kırmızı" statüsü ile işaretlemekteydi. Bu durum, acil kapatılması gerektiği anlamına gelmektedir. Buna rağmen şirket, operasyona devam etmeyi seçmiştir.

Mahkeme belgelerine göre Shell, kirliliğin çoğunlukla "geniş çaplı petrol hırsızlığı, sabotaj" ve yasa dışı rafinerilerin faaliyetlerinden kaynaklandığını savunmuştur. Şirket ayrıca Nijerya iştiraki vasıtasıyla sızıntı riskini azaltmak ve müdahale etmek için yıllar boyunca yoğun yatırım yaptığını iddia etmektedir.

Bölge Sakinlerinin Mağduriyeti

BBC'nin ziyaret ettiği Bille ve çevresindeki 45 adalardan oluşan nehir topluluklarında, 2011 öncesi dönemde bol balık üreten verimli su alanları, kademeli olarak zehirli ve kullanılmaz hale gelmiştir. 64 yaşındaki balık üreticisi Balafama Aug, daha önceki dönemlerde insanların su kenarında oynayıp nehre giriş yaptığı güzel bir alan olduğunu hatırlatmıştır.

Çevre Aktivistlerinin Talebi

Greenpeace Afrika'nın petrol ve gaz kampanyacısı Sherelee Odayar, olayın "kasıtlı ihmal" olduğunu belirtmiştir. Odayar'a göre Shell kâr marjlarını yerel halk üzerinde ağır basması kabul ederek tercih etmiştir. Yüzyıllar boyunca kâr elde eden şirketin, Kirlilik Yapan Öder ilkesi çerçevesinde suları temizlemek, arazisini eski hale getirmek ve hasar gören geçim kaynaklarının sahibi insanlara tam tazminat ödemesi gerekmektedir.

Shell söz konusu boru hattını geçtiğimiz yıl satmış olmasına karşın, hukuki sorumluluğu devam etmektedir. Nijerya'daki Niger Delta bölgesi, onlarca yıldır petrol sızıntılarına maruz kalarak, sulak alanları ve sediment tabakaları ham petrol ve kirli maddelerle kaplanmış durumdadır.