TÜBİTAK Yapay Zeka Ekosistem Çağrısı Beşincisini Açtı, 5 Öncelikli Alan Desteklenecek

TÜBİTAK Teknoloji ve Yenilik Destek Programları Başkanlığı (TEYDEB), Yapay Zeka Ekosistem Çağrısı'nın beşinci döneminin başvurularını açtı. 15 Haziran 2026'de resmi olarak başlatılan bu çağrıda, başvuru ve değerlendirme süreçlerine ilişkin önemli değişiklikler yapılarak, şirketlerin üniversite ve araştırma merkezleriyle daha güçlü iş birliği yapması hedefleniyor.

Dört Yılda 61 Projeye 353,7 Milyon Lira Destek

2022 yılında ilk kez açılan ve o tarihtan beri periyodik olarak devam eden Yapay Zeka Ekosistem Çağrısı, Türkiye'de yerleşik şirketlerin geliştirdiği yapay zeka teknolojilerini, sektörün gerçek ihtiyaçlarına uygun ürün ve çözümlere dönüştürmeyi amaçlıyor. Geçen dönemlerde açılan çağrılarda toplam 61 proje 353,7 milyon lira ile desteklenmiştir.

Bu destek modeli, üniversite ve kamu araştırma merkezlerindeki bilgi birikiminin, Türkiye'de yerleşik şirketlere aktarılmasını sağlamakla birlikte, aynı zamanda yapay zeka ihtiyacı duyan diğer şirketlere benzer çözümler hakkında farkındalık oluşturmayı hedeflemektedir.

2026 Çağrısında Zorunlu Kurallar Değişti

Yeni dönemde başvuru yapmak isteyen kuruluşlar, katı bir konsorsiyum yapısına uyacak. Destek almak için şirket, teknoloji sağlayıcı olarak en az bir şirket, danışman olarak üniversite araştırma laboratuvarı veya kamu araştırma merkezi ile TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü'nün (YZE) birlikte yer aldığı bir konsorsiyum kurması gerekiyor.

Konsorsiyumlar başvuru öncesi TÜBİTAK YZE ile görüşmeye çağrılmış, Niyet Beyan Formu hazırlaması zorunlu kılınmıştır. Ayrıca projelerde ortaklar arasında fikri sınai mülkiyet haklarını tanımlayan ve proje sonrası ticarileşme sürecini açıklayan bir resmi iş birliği sözleşmesi imzalaması gerekmektedir.

Beş Öncelikli Alan, TÜBİTAK YZE Gözetimi

2026 çağrısında desteklenecek beş öncelikli alan şöyledir:

• İklim Değişikliği ve Sürdürülebilirlik
• Akıllı Eğitim Teknolojileri
• Sağlık ve Tıbbi Uygulamalar (kaynaklar esas alınarak)
• Endüstri 4.0 ve Üretim Otomasyonu (kaynaklar esas alınarak)
• Akıllı Şehir ve Altyapı Yönetimi (kaynaklar esas alınarak)

Projelerde elde edilen çıktı ve bilgi birikimi, anonimleştirilerek Türkiye Yapay Zeka Ekosisteminin tamamına aktarılacak. Bu görev TÜBİTAK YZE'nin sorumluluğundadır. Enstitünün bünyesindeki iş analiz birimleri ve transfer laboratuvarları, benzer projelerden elde edilen kazanımları sistemleştirip, tekrar kullanılabilir yazılım kütüphaneleri, anonimleştirilmiş kullanım senaryoları veri tabanı ve iletişim platformları geliştirerek tüm ekosisteme sunacaktır.

Ulusal Yapay Zeka Stratejesinin Parçası

Bu çağrı, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklanan 2026-2030 Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı çerçevesinde yürütülmektedir. Eylem Planı'nda yer alan hedefler oldukça iddialı: 5 milyon vatandaşa yapay zeka okuryazarlığı kazandırılması, 10 bin ileri düzey yapay zeka uzmanı yetiştirilmesi, kamu yatırımlarının en az yüzde 2'sinin yapay zekaaya ayrılması ve veri merkezi kapasitesinin 1 gigavata çıkarılmasıdır.

Analitiklere göre, bu hedefler ancak teknoloji, enerji, finansman, veri ve insan kaynağının aynı ekosistem içerisinde çalışması durumunda gerçekleştirilebilir. Dünya'da yapay zeka ekonomisinin öncü ülkeleri olan ABD, Çin, Güney Kore, Japonya ve Singapur'un başarısının ardında güçlü veri merkezleri, uzun vadeli finansman modelleri, kamu destekleri ve enerji altyapıları yer almaktadır. Türkiye'nin bu alandaki kritik başlık, veri merkezi ve enerji planlamasının ortak bir master plan altında ele alınması ve uygulanmasıdır.

Başvuru Süreci ve Önemli Tarihler

TÜBİTAK tarafından çağrı dokümanının dikkatle incelenmesi adaylara tavsiye edilmiş, başvuru döneminin hangi tarihte kapanacağı henüz resmi olarak açıklanmamıştır. Başvurular TÜBİTAK'ın sayfası üzerinden yapılacaktır. Değerlendirme süreci ise önceki dönemlerde ortalama 3-4 ay sürmüştür.