Marmara Denizi'nde Sıcaklık Rekoru Kırıyor, Balık Stokları ve Turizm Endüstrisi Tehditler Altında

Marmara Denizi'nde su sıcaklığı son yarım asırda 2,5 derece artış göstermiş, bu oran dünya genelinde yaşanan 1,1-1,5 derecelik artışın oldukça üstünde yer almaktadır. Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Çorlu Mühendislik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Lokman Hakan Tecer tarafından paylaşılan veriler, türün içi denizde meydana gelen ekolojik ve ekonomik değişimlerin boyutunu ortaya koymaktadır.

Dramatik Sıcaklık Artışının Sebepleri ve Kapsamı

Araştırmalar, Türkiye'yi çevreleyen denizlerdeki ısınma hızının global ortalamanın çok üstünde olduğunu göstermektedir. Ege ve Akdeniz havzasında son 50 yılda 1,5 ile 2 derecelik artış ölçülürken, Karadeniz'de bu oran 1,3 dereceye kalmıştır. Ancak iç deniz konumundaki Marmara, bu alanda tüm denizleri geride bırakmıştır.

Deniz sularının aşırı ısınması, başta küresel iklim değişikliği olmak üzere, yerel kirliliğin de yoğun etkisiyle ortaya çıkmaktadır. Endüstriyel atıklar, balık üretim tesisleri ve deniz trafiğine bağlı egzoz salınımları, Marmara'nın kendi iç dinamiklerini hızlandırmış durumdadır.

İnsan Sağlığı Üzerindeki Doğrudan Tehditler

Su sıcaklığının artması, başta kolera ve salmonella olmak üzere, hastalık yapıcı mikroorganizmaların (patojen) popülasyonunu önemli ölçüde arttırmaktadır. Prof. Dr. Tecer, sıcak deniz sularında bu patojen türlerinin çoğalmasının insanları direkt olarak risk altına aldığını belirtmiştir. Özellikle yaz aylarında denize giren insanlar, bulantı, ishal ve enfeksiyon hastalıklarıyla karşı karşıya gelebilmektedir.

Balık Stoklarında Köklü Değişim

Deniz ekosisteminin dengesini bozan sıcaklık artışı, yerli balık türlerinin göçünü hızlandırmıştır. Marmara Denizi'nde yaşayan solungaç balıkları, oksijen konsantrasyonunun azalması nedeniyle derinlere veya başka deniz havzalarına göçmektedir. Bu durumun yerini, balon balığı, aslan balığı ve çeşitli denizanası türleri gibi istilacı türler almaktadır.

Profesör, Marmara kıyılarında artan denizanası istilasının, sıcaklık değişiminin bir doğal sonucu olduğunu ifade etmiştir. Bu istilacı türler, yerli türlerin beslenme zincirini bozarken, aynı zamanda balıkçılık için de değersiz veya zararlıdır.

Türkiye'nin gıda güvenliğinin önemli bir bölümünü deniz protein kaynakları oluşturmaktadır. Sofralara gelen balıkların büyük kısmı denizlerden temin edilirken, bu stokların azalması doğrudan fiyat artışlarına ve gıda krizine yol açabilecektir.

Turizm Sektörü Radarında Gözlemlenecek Risk

Deniz turizmi, Türkiye'nin ekonomik dinamiklerinin en önemlilerinden biri olmakla beraber, su sıcaklığındaki değişim bu sektörü ciddi şekilde etkileyebilecektir. İdeal konfor aralığı 24-26 derece olan deniz suyunda, insanlar rahat yüzebilmektedir. 26 derecenin üzerinde suyun serinletici etkisi azalırken, 29 derecenin üzerine çıktığında serinleme hiç etkisiz hale gelmektedir.

Alanya gibi yaz turizmi merkezlerinde, Ağustos aylarında deniz suyu sıcaklığı 29 dereceye yaklaşabilmektedir. İleri yıllarda bu sıcaklıklar daha da yükselebilirse, tatilcilerin denizde kalış süreleri kısalacak, havuz gibi alternatif serinleme yöntemlerine talep artacaktır. Bu durum, deniz kıyısında inşa edilen otel ve turizm tesislerinin gelir modellerini sarsacaktır.

Beklenen Adaptasyon Senaryoları

Turizm endüstrisi, su sıcaklıklarının artmasına karşı iki temel strateji geliştirmeye hazırlanmaktadır. Birincisi, turizm sezonunun sonbahar ve ilkbahar aylarına kayması; ikincisi ise, havuz tesislerine daha fazla yatırım yapılmasıdır. Deniz turizmi merkezi Alanya'daki isletmeciler, bu long-term değişimleri göz önünde bulundurmak zorunda kalmaktadır.