Motorinde Beş Liraya Yakın Zam Geldi, İstanbul'da 70 Lira Barajı Aşılıyor

Motorin fiyatlarında hızlanan artış trendinin nedeni, küresel piyasalardaki jeopolitik gerilim ve petrol arz problemleridir. Geçtiğimiz hafta itibarıyla sürücüler, akaryakıt pompaları başına litre başına 5 lira 15 kuruşa kadar zam ile karşılaştı. En son beklenen artışın gece yarısından itibaren devreye girmesiyle birlikte, büyükşehirlerdeki motorin fiyatları psikolojik sınırları aşmak üzere bulunuyor.

Motorin fiyatlarında yaşanan bu ani sıçramalar, aralıklı ancak yoğun biçimde gerçekleşti. Salı günü litre fiyatına yapılan 1 lira 31 kuruşluk ilk artışın ardından, çarşamba günü pompalar bir kez daha 76 kuruşluk zam ile güncellendi. Bu iki artış dahi sürücüleri şaşırtsa da, en büyük şok gece yarısından itibaren yürürlüğe girmesi beklenen 3 lira 8 kuruşluk ek zamla gelecek.

Uzman analistler, bu üç artış toplamının 5 lira 15 kuruş düzeyinde olduğunu hesaplayarak, gelişimi yakından izleyen sürücüler için mali bir yük oluşturduğunu belirtiyorlar. Beklenen yeni tarifenin doğrudan pompa satış fiyatlarına yansıyacağı, resmi fiyat ayarlama sistemi (eşel mobil) kullanılmaksızın uygulanacağı duyuruldu.

Akaryakıta zam baskısının kökeninde yer alan başlıca nedenler, uluslararası pazardaki hareketlidir. Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump'ın İran ile ateşkesin "bittiğine" yönelik son açıklamaları, Hürmüz Boğazı çevresindeki gerilimi arttırarak petrol arz riskini yükseltmiştir.

Bu jeopolitik gerginliğin sonucu, petrol fiyatları varil başına 78 dolar seviyesine tırmandı ve küresel hisse senedi ile tahvil piyasalarında belirgin satış baskısı yaratıldı. Ancak bundan daha etkili bir gelişme, Rusya'nın en büyük petrol rafinerisi olan Omsk tesisine Ukrayna tarafından düzenlenen insansız hava aracı saldırısı oldu. Yıllık 22 milyon ton petrol işleyen ve 8 milyon ton motorin üreten bu kritik tesisin faaliyetlerini durdurması, küresel petrol arzında önemli bir boşluk meydana getirdi.

Rusya, yaşanan arz sıkışıklığını yönetmek amacıyla motorin ihracatına 31 Temmuz tarihine kadar geçici bir yasak getirmiş, bu karar Avrupa motorin marjlarını rekor seviyelere çıkartmıştır. Bu küresel faktörlerin hepsi birlikte, döviz kurundaki oynaklıkla birleşince, yurt içinde akaryakıta zam baskısı kaçınılmaz hale gelmiştir.

Gelişmeleri yakından izleyen sektör kaynakları, motorine yapılacak zamın tamamının pompa satış fiyatlarına yansıyacağını belirtiyor. Beklenen bu zammın gerçekleşmesi durumunda, büyükşehirlerdeki motorin litre fiyatları şu seviyelere ulaşacak:

• İstanbul: 70 lira bölgesinde
• Ankara: 71 lira üzerinde
• İzmir: 71 lira seviyesine yakın

Benzin ve LPG gruplarında şu aşamada yeni bir fiyat değişikliği beklenmese de, küresel petrol piyasasındaki hareketlilik devam ettiğinde ek zamlar gelebilir. Uzmanlar, ABD Merkez Bankası'nın kritik faiz kararından sonra petrol piyasalarının daha sakin bir seyir izleyebileceğini, ancak jeopolitik belirsizliklerin ortadan kalkmasına kadar akaryakıt fiyatlarının dalgalanmaya açık kalacağını değerlendiriyor.