Toprak Mahsulleri Ofisi Buğday Alım Fiyatını 16,5 Liraya Belirlerken Çiftçilerin Beklentisini Karşılayamadı

Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), 2026 yılı için buğday alım fiyatını 16,5 liraya belirlerken, çiftçiler bu kararı üretim maliyetlerinin hızlı artışıyla karşılaştırarak eleştiriye tabi tutuyor. Haziran ayında açıklanan fiyattan sonra tarım kesimi, destek mekanizmasının yetersizliğini ve elektrik faturalarının destekleme ödemelerini dengelediğini ileri sürüyor. Öte yandan, TMO yönetimi bereketli hasat dönemini vurgulayarak 20 milyon tona yakın ürun depolama ve satın alma hazırlığını tamamladığını duyurdu.

Açıklanan Fiyat ve Tepkiler

TMO'nun duyurduğu yeni fiyatlar, buğday için geçen yılın 13,5 lirasından 16,5 liraya yüzde 22,2'lik bir artış anlamına geliyordu. Arpa alım fiyatı da 11 liradan 12 lira 75 kuruşa çıkarıldı (yüzde 15,9 artış). Yüzde 3 bin 14 liralık devlet desteklemesiyle birleştirildiğinde, taban fiyat yaklaşık 19 bin 514 liraya erişiyor.

Ancak Mardin Kızıltepe Çiftçiler Derneği Başkanı Mikail Erbey, çiftçilerin 20 lira ve üzerinde bir fiyat beklediğini ve açıklanan rakamın bu hedefin 3,5 lira altında kaldığını belirtti. Erbey, çiftçinin hem maliyetlerini karşılaması hem de üretimi devam ettirebilmesi için bu fiyatın yeterli olmadığını söyledi.

Girdi Maliyetlerinin Açısından Sıkıntı

Çiftçilerin asıl endişesi, tarım girdilerindeki fiyat artışının hububat fiyat artışını çok geride bırakmış olması. Geçen yıl 18-19 lira olan gübre bu yıl 30 lirayı aştı (yüzde 60+ artış). Mazot fiyatı 40 liradan 65-70 liraya çıktı (yüzde 60+ artış). Bitki koruma ilaçları da benzer oranda pahalanmıştı.

CHP Kahramanmaraş İl Başkanı Ünal Ateş, bu durumu somutlaştırarak "Girdiler yüzde 80 ile 100 arasında artan halde, buğday fiyatında yüzde 20'lik bir artış vermek bu nasıl mantıktır?" şeklinde soru yöneltti. Ateş, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından resmi enflasyon oranının yüzde 36 olarak ilan edildiğine işaret ederek, belirlenen fiyatın bu rakamın da gerisinde kaldığını vurguladı.

Destek Ödemelerindeki Sorunlar

Çiftçiler, resmi desteklemenin kağıt üzerinde kalıp uygulamada nakde dönüşmediğini de dile getiriyor. Mardin'den gelen verilere göre, çoğu çiftçiye ödenen destek ödemeleri elektrik kurumu tarafından empoze edilen yüksek faturaların ödenmesi için doğrudan kesilmektedir. Mikail Erbey, elektrik sayaçlarının keyfi yerleştirildiğini ve tüketim olmaksızın faturalandırma yapıldığını iddia etti.

Çiftçinin elinde yeterli nakit para kalmıyor: destek ödemeler borç kapatmada kullanılırken, gübre, mazot, tohum, ilaç satıcılarından alınan kredilerin ödenmesi çiftçiye kalmıyor. Bu durum, gelecek yıla tarım yapabilme kabiliyetiyle giremeyen çiftçileri oluşturuyor.

TMO'nun Hazırlık Durumu ve Planlama

TMO yönetimi bu sırada, açılmış olan bereketli hasat dönemine hazırlıklı. Son 38 yılın en yoğun yağış döneminin yaşandığı bu sezon, çiftçilerde tarihî rekolte beklentisi oluşturmuş. TMO verileri, 22 milyon 750 bin ton buğday ve 9 milyon ton arpa tahmini yapılmış; bu rakamların dahi aşılabileceği öngörülmüş.

Bu rekolte hacmine karşı, TMO 600 adet alım noktasını faal tutmaya, 10 milyon ton lisanslı depo kapasitesi, 4 milyon ton kendi deposu, 3 milyon ton kiralık depo, ve açık alan depolama olanağı ile çalışmaya hazırlanıyor. Toplam 20 milyon tona yakın depolama ve satın alma kapasitesi oluşturuldu.

Planlanmış Erken Ödeme

TMO'nun bu yıl sunduğu bir diğer önlem, çiftçilere ürün parasının erken ödenmesine ilişkin planlama. Geçmiş yıllarda çiftçilerin 45-60 gün beklediği ödemenin bu kez daha hızlı yapılması hedefleniyor. Ancak bu tedbi, çiftçi kesiminin de dile getirdiği nakit akış sorununun tam çözümü olmamaktadır.