Yargıtay Yıllık İzin Kararında Pazar Günlerini İşveren Parasını Ödedi

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, işçilerin yıllık izin haklarında dönüm noktası olan bir karar açıkladı. Buna göre, işçiler yıllık izin kullandıkları dönemlere denk gelen pazar günlerinin parasını "kullanılmamış izin alacağı" olarak patronlarından talep edebilecek. Adalet Bakanlığının kanun yararına temyiz başvurusu sonrasında verilen bu karar, İş Kanunu'nun uzun yıllar boyunca uygulama alanında ters yüz edilerek kullanıldığı durumların düzeltilmesine yol açacak.

Davayı Başlatan Olaylar

İstanbul Anadolu 31. İş Mahkemesi'nde görülen dava, farklı dönemlerde çalışan bir işçinin işten ayrılması sonrasında açtığı taleple başladı. Söz konusu işçi, toplam 2 yıl boyunca çalıştığı işyerinde haftanın 6 günü günlük 12 saat çalıştığını belirterek, resmi tatillerde görev yaptığını ve hiç yıllık izin kullandırılmadığını ileri sürdü. İşyeri tarafından haksız şekilde işten çıkarıldığını savunan davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti ve yıllık izin alacağının ödemesini talep etti.

İşveren ise işçinin istifa ettiğini savunarak, tüm talepleri reddetmeyi istedi. İlk derece mahkemesi sözleşmenin işveren tarafından haklı neden gösterilmeksizin sona erdirildiğini tespit etse de, yıllık izin kayıtlarına dayanarak işçinin 28 gün yıllık izin hakkından 24 gün kullandığını ve bakiye izin alacağı olmadığını hükmetti.

Adalet Bakanlığı'nın Müdahalesi ve Yargıtay Kararı

Mahkemenin bu kararı üzerine Adalet Bakanlığı, kanun yararına temyiz yoluna başvurdu. Bakanlığın incelemesinde kritik bir bulgu ortaya çıktı: işçinin yıllık izin dönemine denk gelen 4 hafta tatili günü, izin günü olarak sayılmıştı. İş Kanunu'nun 56/5 maddesine göre, yıllık izin süresi hesaplanırken pazar günleri ve ulusal bayramlar izin süresinden çıkarılması gerekirdi.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Adalet Bakanlığı'nın başvurusunu haklı buldu. Karada, işçinin aslında 24 değil 20 gün izin kullandığı, dolayısıyla 4 gün bakiye yıllık izin alacağı bulunduğu kesinleşti. Yüksek mahkeme kararında, işverenin işçiyi tam olarak kullandırdığını ispat yükümlülüğü altında olduğunu vurguladı. Bu ispat ancak işçinin imzaladığı izin defteri veya resmi belgelerle mümkün olabilir.

İspat Yükü Tamamen İşverene Ait

Yargıtay kararının en önemli yönü, ispat sorumluluğunun açıkça işverene atfedilmesidir. Buna göre, işçi işten ayrıldığında (ister istifa etsin, ister kovulsun) hakkı olup da kullandırılmayan yıllık izinlerin parasını nakit olarak almak hak kazanır. İşveren bu hakkı bertaraf etmek istiyorsa, işçinin tam olarak izin kullandığını belgelemek zorundadır.

Mahkeme kararında, İş Kanunu'nun bu hükmünün "çok açık" olduğu belirtilerek, işçileri koruma amaçlı bir rehber niteliği taşıyan karara ulaşıldı. Pratik uygulamada, bazı işverenlerin pazar günlerini iznin içine dahil ederek işçilerin bakiye izin alacağını azaltma yöntemi artık yasal dayanaktan yoksun kalmış bulunuyor.

Haftada 6 Gün Çalışan İşçileri Bilinmesi Gerekenler

• Hafta tatilinin düzeni önemli: Dava konusu işyerinde haftada 6 gün çalışıldığı için, her hafta bir gün hafta tatili hesaplanmıştı. Yargıtay kararında bu hesap yöntemi değiştirilmedi, fakat hafta tatili günlerinin izin dönemine düşmemesi gerektiği belirtildi.
• İzin süresi hesaplaması: İş Kanunu'na göre, 1 yıl için 20 gün, 5 yıl sonrası 30 gün yıllık izin hakkı bulunmaktadır. Bu süreler hesaplanırken pazar günleri otomatikman çıkarılması gerekir.
• Belge talebi önemlidir: İşten ayrılırken, işçi tüm izin belgelerinin kendisine verilmesini yazılı olarak talep etmelidir. Bu belgeler daha sonraki hukuki davada ispat aracı olur.
• Yarg­ıtay kararı geri dönük etkili: Bu karar geçmiş davalarında da uygulanabilecek nitelikte olup, benzer durumdaki işçiler dava açmaya haklı sahibi durumda kalabilir.

Sektörel Etki ve Beklentiler

Yargıtay kararı, özellikle turizm, gümrük, sağlık ve ulaştırma gibi 7/24 çalışma düzenine sahip sektörleri yakından ilgilendirecek. Bu alanlarda haftada 6 gün, hatta 7 gün çalışma sistemleri yaygın olup, işçilerin izin kayıtlarında hafta tatilleri sıkça karıştırılmıştır. Hukuk müşavirleri, Yargıtay kararının işçiler için ciddi bir finansal kazanım sağlayacağını tahmin ediyor.

İşveren kesimi ise bu kararın uygulanabilirliğine yönelik endişeler dile getirmiştir. Özellikle geçmiş yıllara ait tüm izin belgelerinin sistematik şekilde tutulmadığı işletmelerde, işçilerin talepleri karşısında savunma olanağının sınırlı kalabileceği belirtilmektedir.